IELTS Listening: 4 phần, bẫy thường gặp và cách luyện mỗi ngày

IELTS Listening là phần thi nghe, dài khoảng 30 phút, gồm 4 phần và 40 câu hỏi. Bạn chỉ được nghe một lần duy nhất. Thi trên giấy có thêm 10 phút để chép đáp án sang phiếu trả lời, còn thi trên máy chỉ có vài phút để kiểm tra lại những gì đã gõ.

Đáp án nằm sẵn trong băng, việc của bạn là bắt đúng chỗ và ghi đúng, nên đây là phần tự luyện ở nhà được. Bài này đi qua 4 phần, các dạng câu hỏi, những bẫy hay gặp và một lịch luyện 20 đến 30 phút mỗi ngày. Nếu chưa rõ bài thi gồm những gì, đọc IELTS là gì trước.

IELTS Listening gồm 4 phần nào?

Bài nghe có 4 phần, mỗi phần 10 câu, độ khó tăng dần. Hai phần đầu về đời sống hằng ngày, hai phần sau về bối cảnh học tập.

Giọng đọc có thể là Anh, Úc, Mỹ, Canada hoặc New Zealand, nên đừng chỉ luyện một giọng. Part 4 là khối dài nhất, nghe liền một mạch không có chỗ nghỉ giữa chừng, nên đây là phần nhiều người mất điểm nhất.

Mỗi câu đúng được 1 điểm, tổng điểm thô từ 0 đến 40 rồi quy sang band. Mức hay được nhắc tới: khoảng 30 câu đúng gần band 7, khoảng 23 câu gần band 6, khoảng 16 câu gần band 5. Đây chỉ là con số "khoảng", bảng chính thức nằm trên trang của IELTS. Cách gộp band tổng có ở bài band điểm IELTS và thang điểm.

Các dạng câu hỏi trong bài nghe

Có 6 dạng câu hỏi chính, một đề thường trộn 3 đến 5 dạng.

• Điền form (form completion): điền tên, số, địa chỉ vào mẫu đơn. Gặp nhiều ở Part 1.
• Điền chỗ trống (note, table, flow-chart completion): đáp án thường là danh từ, lấy nguyên văn từ băng.
• Multiple choice: chọn một hoặc nhiều đáp án. Các lựa chọn đều được nhắc tới, nên phải nghe hết ý mới chọn.
• Matching: nối người, địa điểm hoặc mục với danh sách lựa chọn dài hơn số câu.
• Gắn nhãn bản đồ, sơ đồ (map, plan labelling): nghe chỉ đường rồi đặt tên vị trí. Cần nắm từ chỉ hướng như opposite, next to, at the end of.
• Hoàn thành câu (sentence completion): điền từ cho đủ câu, đọc kỹ giới hạn số từ.

Mỗi nhóm câu đều ghi giới hạn kiểu "NO MORE THAN TWO WORDS AND/OR A NUMBER". Đọc dòng này trước câu hỏi.

Bẫy IELTS Listening hay gặp

Bẫy trong bài nghe phần lớn không nằm ở từ khó, mà ở cách người nói đổi ý, cách đọc số và cách bạn ghi đáp án. Đây là 7 bẫy mình thấy lặp lại nhiều nhất.

• Người nói đổi ý. Một thông tin được đưa ra rồi sửa lại bằng "actually", "no, wait", "sorry, I mean". Thông tin đầu là mồi, thông tin sau mới là đáp án.
• Số và đánh vần tên. Cặp 15 và 50, 13 và 30 chỉ khác trọng âm. Khi đánh vần tên, "double L" là hai chữ L, còn G và J, E và I, A và R là các cặp dễ nghe nhầm.
• Đơn vị và số nhiều. Băng nói "per week" nhưng câu hỏi tính theo tháng, băng nói "dollars" nhưng ô trống đã ghi sẵn ký hiệu tiền. Chữ s cuối từ cũng dễ mất: "books" và "book" là hai đáp án khác nhau.
• Đáp án nhiễu. Ở multiple choice, cả ba lựa chọn đều xuất hiện trong băng, chỉ một cái khớp. Hai lựa chọn kia thường đi kèm lý do phủ định, như "we considered the library but it was closed".
• Giới hạn số từ. Đề ghi "ONE WORD ONLY" mà viết hai từ thì sai dù ý đúng. Mạo từ "a", "the" cũng tính là một từ.
• Viết sai chính tả. Nghe ra nhưng viết sai vẫn mất điểm. Viết hoa hay viết thường đều được chấp nhận.
• Mất dấu khi lỡ một câu. Lỡ một câu mà cố nghĩ lại thì lỡ luôn hai câu sau. Bỏ qua ngay, nhìn sang câu kế và dùng từ khoá trong đó làm mốc bắt lại băng.

Cách luyện nghe IELTS mỗi ngày 20 đến 30 phút

Mỗi ngày 20 đến 30 phút, chia thành một việc nghe kỹ và một việc nghe rộng, là đủ để tiến đều. Đề đầy đủ 40 câu chỉ nên làm một lần mỗi tuần, vì đề là để đo, không phải để học.

Bốn việc nên xoay vòng:

1. Nghe chép chính tả, 5 đến 10 phút. Chọn đoạn 1 đến 2 phút từ Part 1 hoặc Part 4, nghe 3 lần, chép từng câu rồi so với transcript. Ghi riêng chỗ nghe sai: nối âm, nuốt âm, hay từ chưa biết.
2. Shadowing, 5 phút. Bật băng, nhại lại gần như cùng lúc với người nói, cả ngữ điệu lẫn tốc độ. Tai sẽ quen với cách nối "want to" thành "wanna" hay bỏ âm t cuối từ.
3. Nghe nội dung thật, 10 phút. Podcast, bản tin hoặc video về chủ đề bạn thích. Lần đầu nghe không phụ đề, lần hai bật phụ đề để kiểm tra. Mục video trên Aimhigher có video YouTube kèm phụ đề Anh Việt để bạn làm việc này mà không phải tự tìm transcript.
4. Ôn từ theo chủ đề Listening, 5 phút. Bài nghe lặp lại vài nhóm từ: địa điểm trong trường và thành phố, số và ngày tháng, ngày trong tuần, đơn vị tiền, phương tiện. Bạn có thể dùng bộ thẻ sẵn có hoặc tự tạo bộ riêng từ lỗi trong bài chép chính tả.

Nghe 15 phút mỗi ngày có ích hơn nghe hai tiếng vào cuối tuần.

Kế hoạch luyện theo tuần

Một tuần nên có 5 ngày luyện ngắn, 1 ngày làm đề đầy đủ và 1 ngày nghỉ. Lịch dưới là gợi ý, bạn đổi thứ tự tùy thời gian rảnh.

Lặp lịch này 4 tuần rồi đổi nguồn nghe. Sau mỗi đề thứ bảy, ghi số câu đúng theo từng Part để biết phần nào kéo điểm xuống. Lịch cho cả bốn kỹ năng có ở bài lộ trình học IELTS từ 5.0 lên 7.0.

Lỗi hay mắc khi tự luyện

Hai lỗi lớn nhất là chỉ làm đề mà không chữa, và nghe không có mục đích. Cả hai đều tốn giờ mà điểm đứng yên.

• Chỉ làm đề, không chữa: đếm số câu đúng rồi chuyển sang đề khác. Nên chia câu sai thành ba nhóm: không nghe ra, nghe ra nhưng viết sai, hiểu sai câu hỏi. Mỗi nhóm cần cách sửa khác nhau.
• Nghe không mục đích: bật podcast làm nền khi làm việc khác. Mỗi lần nghe nên có một việc cụ thể, kể cả chỉ là ghi ra ba con số nghe được.
• Không đọc câu hỏi trước: khoảng nghỉ trước mỗi phần là lúc gạch chân từ khoá và đoán loại đáp án. Bỏ qua bước này, bạn nghe mà không biết mình đang tìm gì.

Câu hỏi hay gặp

Listening của Academic và General Training có khác nhau không?

Không. Hai loại dùng chung đề Listening và Speaking, chỉ khác ở Reading và Writing. Bạn luyện nghe cùng một cách dù đăng ký loại nào.

Thi máy và thi giấy khác gì ở phần Listening?

Thi giấy có thêm 10 phút cuối để chép đáp án sang phiếu trả lời. Thi máy gõ thẳng vào màn hình, chỉ có vài phút kiểm tra lại, và nghe qua tai nghe riêng. Nội dung và cách tính điểm giống nhau.

Cần đúng bao nhiêu câu để được band 7?

Khoảng 30 trên 40 câu, theo bảng tham khảo hay được trích. Con số này có thể lệch chút giữa các đề, nên xem bảng chính thức của IELTS trước khi đặt mục tiêu.

Tóm lại

IELTS Listening có 4 phần, 40 câu, nghe một lần, độ khó tăng dần từ hội thoại đời sống đến bài giảng học thuật. Điểm mất đi phần lớn không vì từ khó, mà vì người nói đổi ý, số và tên đánh vần, giới hạn số từ và chính tả. Mỗi ngày 20 đến 30 phút chép chính tả, shadowing, nghe nội dung thật và ôn từ theo chủ đề là đủ, kèm một đề đầy đủ mỗi tuần để đo. Chữa kỹ từng câu sai đáng giá hơn làm thêm đề mới.