TED-Ed 5 lượt xem
Bấm Phát để bắt đầu. Bấm vào từ trong phụ đề để tra và lưu.
.
Bạn đang giữa chừng một dự án thì đột nhiên việc tiến về phía trước dường như là không thể.
.
Có lẽ bạn không biết bước tiếp theo là gì.
, , “ ?”
Hoặc có thể bạn đã gặp thất bại liên tiếp và bắt đầu nghĩ: "Vậy thì còn ý nghĩa gì nữa?"
.
Nhiều người trong chúng ta đã từng trải qua cảm giác bế tắc.
,
Điều này có thể xảy ra khi bạn làm một việc đơn giản như một bài luận học kỳ,
.
hoặc một việc to lớn như bất bình đẳng xã hội hay khủng hoảng khí hậu.
, ?
Vậy, có cách nào để thoát khỏi bế tắc không?
,
Mọi người thường cho biết họ có động lực rất cao ở đầu và cuối một dự án,
.
nhưng giai đoạn giữa dự án lại có thể khiến người ta cảm thấy trôi nổi, thiếu điểm tựa.
“ ” ,
Các nhà tâm lý học gọi đây là hiệu ứng "mắc kẹt ở giữa",
và hiện tượng này được cho là do sự thay đổi góc nhìn xảy ra
.
khi bạn ngày càng tiến gần hơn đến mục tiêu.
, ,
Khi bạn mới bắt đầu hướng tới một điều gì đó, bất kỳ tiến triển nào cũng có thể khiến bạn thấy như đã thắng,
.
bởi chúng ta thường so sánh bản thân với điểm xuất phát.
, ,
Ví dụ, khi ai đó bắt đầu luyện tập cho một cuộc chạy marathon,
.
chỉ cần hoàn thành một buổi chạy bộ ngắn cũng đủ để thấy có động lực.
,
Nhưng bạn càng làm việc lâu với một điều gì đó,
.
thì càng có khả năng sự chú ý của bạn chuyển sang mục tiêu cuối cùng.
, ,
Nói cách khác, thay vì nhìn thấy mình đã đi được bao xa,
.
bạn rất dễ cảm thấy bực bội vì còn phải đi bao xa nữa.
Một cách đơn giản để tránh những "hố sụt" làm mất động lực này là chia nhỏ các mục tiêu theo đuổi
, .
thành những mục tiêu nhỏ hơn, dễ đạt được hơn.
, .
Điều này tạo ra các mốc đo lường từng bước, bớt đáng sợ hơn, để bạn đối chiếu tiến độ của mình.
.
Nó cũng tạo thêm cơ hội để ăn mừng những thành công trên đường đi.
.
Điều này đặc biệt quan trọng khi hướng tới các mục tiêu lớn hơn của xã hội.
, , —
Những vấn đề này, về bản chất, mang quy mô lớn và phức tạp—
.
không một hành động hay một người nào có khả năng giải quyết chúng.
, .
Vì vậy, nếu bạn chỉ tập trung vào mục tiêu cuối cùng, rất dễ cảm thấy bản thân bất lực.
,
Và có lẽ chính sự to lớn của những vấn đề này khiến rất nhiều người,
,
kể cả những người thực sự quan tâm đến các vấn đề này,
, .
nghĩ rằng tiến bộ là không thể, dẫn đến việc họ rời xa cuộc chiến.
, 2021
Thật vậy, một cuộc khảo sát toàn cầu năm 2021 về giới trẻ
.
cho thấy hơn một nửa tin rằng nhân loại đang đi đến diệt vong.
,
Nhưng bất chấp những trở ngại này,
, , .
vẫn có những người duy trì được động lực, sự tham gia và thoát khỏi bế tắc.
, ?
Vậy họ làm điều đó bằng cách nào?
,
Đáng ngạc nhiên là điều này không hoàn toàn phụ thuộc vào việc bạn lo lắng đến mức nào
.
hay bạn quan tâm đến vấn đề trước mắt nhiều ra sao.
,
Chẳng hạn, nghiên cứu cho thấy trong số những người cảm thấy lo ngại nhất
, .
về biến đổi khí hậu, chỉ khoảng một phần ba thường xuyên hành động vì khí hậu.
,
Tuy nhiên, yếu tố gắn kết những người có hành động
.
chính là niềm tin rằng sự tham gia cá nhân của họ có thể tạo nên khác biệt.
.
Và niềm tin này không hề sai lầm.
.
Lịch sử lâu dài của tiến bộ xã hội chứng minh rằng thay đổi là có thể.
— , , ,
Và những hành động cá nhân—dù là tình nguyện, bỏ phiếu, biểu tình,
—
hay đóng góp cá nhân cho một mục tiêu chung—đều là chìa khóa để xây dựng đà tập thể
.
đã giải quyết những vấn đề tưởng chừng không thể phá vỡ.
.
Điều này không có nghĩa là sự quan tâm và đam mê không có chỗ đứng.
, , .
Sự phẫn nộ đạo đức, hay giận dữ, có thể giúp chúng ta tập trung vào những gì đang bị đe dọa.
, .
Và khi được khai thác đúng cách, sự phẫn nộ có thể trở thành yếu tố gắn kết mạnh mẽ.
, ,
Trong Phong trào Dân quyền Hoa Kỳ, sự phẫn nộ chung trước nạn phân biệt chủng tộc mang tính hệ thống,
,
bất công và bạo lực nhắm vào người da đen
.
đã thúc đẩy các cộng đồng đa dạng cùng chung tay đấu tranh vì bình đẳng.
Và việc quy tụ những người có xuất thân và tư duy khác nhau
.
là yếu tố then chốt để xây dựng sự bền vững và khả năng chống chịu của bất kỳ phong trào nào.
, ,
Theo cách này, hãy cân nhắc xem bạn có thể áp dụng góc nhìn độc đáo của riêng mình
, .
kiến thức và chuyên môn như thế nào để thúc đẩy thay đổi, điều đó có thể hữu ích.
.
Và việc tìm được cộng đồng còn mang lại nhiều lợi ích khác.
,
Chỉ cần chứng kiến người khác đang hành động cũng đã được chứng minh là thúc đẩy hành động cá nhân,
.
tạo nên một vòng lặp phản hồi tích cực.
Hợp tác có thể giúp bạn giải quyết vấn đề tốt hơn
.
khi bạn chưa chắc bước tiếp theo là gì.
Và sự hỗ trợ cùng khích lệ từ người khác
có thể trở thành nguồn cảm hứng và niềm vui
, , .
khi bạn cảm thấy kiệt sức, chán nản hoặc bế tắc.
.
Con đường chinh phục bất kỳ mục tiêu nào đều dài và chắc chắn sẽ gặp những điểm nghẽn.
, ,
Thông thường, cách tốt nhất để thoát khỏi bế tắc chỉ đơn giản là hành động,
.
bất kể kết quả nhỏ bé hay chưa hoàn hảo đến đâu.
, ,
Tiến bộ bắt đầu từ việc viết câu tiếp theo, chạy thêm quãng đường đó,
.
hoặc thậm chí là bỏ lá phiếu đó để xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.
You're in the middle of a project when suddenly moving forward seems impossible.
Bạn đang giữa chừng một dự án thì đột nhiên việc tiến về phía trước dường như là không thể.
Maybe you don't know what the next step is.
Có lẽ bạn không biết bước tiếp theo là gì.
Or perhaps you’ve faced setbacks, and you’re starting to think, “what’s even the point?”
Hoặc có thể bạn đã gặp thất bại liên tiếp và bắt đầu nghĩ: "Vậy thì còn ý nghĩa gì nữa?"
Many of us have experienced feeling stuck.
Nhiều người trong chúng ta đã từng trải qua cảm giác bế tắc.
It can happen when tackling something as simple as a term paper,
Điều này có thể xảy ra khi bạn làm một việc đơn giản như một bài luận học kỳ,
or as monumental as social inequality or the climate crisis.
hoặc một việc to lớn như bất bình đẳng xã hội hay khủng hoảng khí hậu.
So, are there ways to get unstuck?
Vậy, có cách nào để thoát khỏi bế tắc không?
People often report feeling highly motivated at the start and end of a project,
Mọi người thường cho biết họ có động lực rất cao ở đầu và cuối một dự án,
but the middle can feel untethered.
nhưng giai đoạn giữa dự án lại có thể khiến người ta cảm thấy trôi nổi, thiếu điểm tựa.
Psychologists call this the “stuck in the middle” effect,
Các nhà tâm lý học gọi đây là hiệu ứng "mắc kẹt ở giữa",
and it’s thought to be caused by a shift in perspective that happens
và hiện tượng này được cho là do sự thay đổi góc nhìn xảy ra
as you move closer to your goals.
khi bạn ngày càng tiến gần hơn đến mục tiêu.
When you start working towards something, any progress can feel like a win,
Khi bạn mới bắt đầu hướng tới một điều gì đó, bất kỳ tiến triển nào cũng có thể khiến bạn thấy như đã thắng,
as we tend to compare ourselves against where we started.
bởi chúng ta thường so sánh bản thân với điểm xuất phát.
For example, when someone starts training for a marathon,
Ví dụ, khi ai đó bắt đầu luyện tập cho một cuộc chạy marathon,
accomplishing even a short jog can feel motivating.
chỉ cần hoàn thành một buổi chạy bộ ngắn cũng đủ để thấy có động lực.
But the longer you work on something,
Nhưng bạn càng làm việc lâu với một điều gì đó,
the more likely it is that your focus shifts to your end goal.
thì càng có khả năng sự chú ý của bạn chuyển sang mục tiêu cuối cùng.
In other words, rather than seeing how far you've come,
Nói cách khác, thay vì nhìn thấy mình đã đi được bao xa,
it’s easy to become frustrated by how far you still need to go.
bạn rất dễ cảm thấy bực bội vì còn phải đi bao xa nữa.
A simple way to avoid these motivational sinkholes is to break your pursuits
Một cách đơn giản để tránh những "hố sụt" làm mất động lực này là chia nhỏ các mục tiêu theo đuổi
into smaller, more achievable sub-goals.
thành những mục tiêu nhỏ hơn, dễ đạt được hơn.
This creates less daunting, incremental benchmarks to compare your progress to.
Điều này tạo ra các mốc đo lường từng bước, bớt đáng sợ hơn, để bạn đối chiếu tiến độ của mình.
It also creates more opportunities to celebrate wins along the way.
Nó cũng tạo thêm cơ hội để ăn mừng những thành công trên đường đi.
This is especially important when working towards bigger societal goals.
Điều này đặc biệt quan trọng khi hướng tới các mục tiêu lớn hơn của xã hội.
These issues are, by nature, large-scale and complex—
Những vấn đề này, về bản chất, mang quy mô lớn và phức tạp—
no single action or person is likely to solve them.
không một hành động hay một người nào có khả năng giải quyết chúng.
So if you only focus on the end goal, it’s easy to feel personally powerless.
Vì vậy, nếu bạn chỉ tập trung vào mục tiêu cuối cùng, rất dễ cảm thấy bản thân bất lực.
And the enormity of these problems may be why so many people,
Và có lẽ chính sự to lớn của những vấn đề này khiến rất nhiều người,
including those who care deeply about the issues,
kể cả những người thực sự quan tâm đến các vấn đề này,
think that progress is impossible, leading them to disengage.
nghĩ rằng tiến bộ là không thể, dẫn đến việc họ rời xa cuộc chiến.
In fact, one 2021 global survey of young people
Thật vậy, một cuộc khảo sát toàn cầu năm 2021 về giới trẻ
found that over half believe humanity is doomed.
cho thấy hơn một nửa tin rằng nhân loại đang đi đến diệt vong.
But despite these obstacles,
Nhưng bất chấp những trở ngại này,
some people do manage to stay motivated, engaged, and unstuck.
vẫn có những người duy trì được động lực, sự tham gia và thoát khỏi bế tắc.
So, how do they do it?
Vậy họ làm điều đó bằng cách nào?
Surprisingly, it’s not all about how concerned you are
Đáng ngạc nhiên là điều này không hoàn toàn phụ thuộc vào việc bạn lo lắng đến mức nào
or how much you care about the issue in front of you.
hay bạn quan tâm đến vấn đề trước mắt nhiều ra sao.
For instance, research has found that among those who feel the most alarmed
Chẳng hạn, nghiên cứu cho thấy trong số những người cảm thấy lo ngại nhất
about climate change, only about a third take regular climate action.
về biến đổi khí hậu, chỉ khoảng một phần ba thường xuyên hành động vì khí hậu.
However, a unifying factor among those who do take action
Tuy nhiên, yếu tố gắn kết những người có hành động
is the confidence that their personal involvement could make a difference.
chính là niềm tin rằng sự tham gia cá nhân của họ có thể tạo nên khác biệt.
And this belief isn't misguided.
Và niềm tin này không hề sai lầm.
The long history of social progress proves that change is possible.
Lịch sử lâu dài của tiến bộ xã hội chứng minh rằng thay đổi là có thể.
And individual actions— whether it’s volunteering, voting, protesting,
Và những hành động cá nhân—dù là tình nguyện, bỏ phiếu, biểu tình,
or personally contributing to a communal goal— are key to building the collective momentum
hay đóng góp cá nhân cho một mục tiêu chung—đều là chìa khóa để xây dựng đà tập thể
that has tackled seemingly impenetrable issues.
đã giải quyết những vấn đề tưởng chừng không thể phá vỡ.
It’s not to say that concern and passion have no place.
Điều này không có nghĩa là sự quan tâm và đam mê không có chỗ đứng.
Moral outrage, or anger, can help us focus on what’s at stake.
Sự phẫn nộ đạo đức, hay giận dữ, có thể giúp chúng ta tập trung vào những gì đang bị đe dọa.
And when it’s correctly harnessed, outrage can be a powerful unifier.
Và khi được khai thác đúng cách, sự phẫn nộ có thể trở thành yếu tố gắn kết mạnh mẽ.
In the American Civil Rights Movement, shared anger over systemic racism,
Trong Phong trào Dân quyền Hoa Kỳ, sự phẫn nộ chung trước nạn phân biệt chủng tộc mang tính hệ thống,
injustice, and violence against Black people
bất công và bạo lực nhắm vào người da đen
galvanized diverse communities to work together in the fight for equality.
đã thúc đẩy các cộng đồng đa dạng cùng chung tay đấu tranh vì bình đẳng.
And bringing together people of different backgrounds and mindsets
Và việc quy tụ những người có xuất thân và tư duy khác nhau
is essential to building longevity and resilience in any movement.
là yếu tố then chốt để xây dựng sự bền vững và khả năng chống chịu của bất kỳ phong trào nào.
In this way, thinking about how you can apply your own unique perspective,
Theo cách này, hãy cân nhắc xem bạn có thể áp dụng góc nhìn độc đáo của riêng mình
knowledge, and expertise to promoting change can be helpful.
kiến thức và chuyên môn như thế nào để thúc đẩy thay đổi, điều đó có thể hữu ích.
And finding community has plenty of other benefits.
Và việc tìm được cộng đồng còn mang lại nhiều lợi ích khác.
Just witnessing other people at work has been shown to motivate personal action,
Chỉ cần chứng kiến người khác đang hành động cũng đã được chứng minh là thúc đẩy hành động cá nhân,
creating a positive feedback loop.
tạo nên một vòng lặp phản hồi tích cực.
Collaboration can help you better problem solve
Hợp tác có thể giúp bạn giải quyết vấn đề tốt hơn
when you’re unsure what the next step is.
khi bạn chưa chắc bước tiếp theo là gì.
And the support and encouragement of others
Và sự hỗ trợ cùng khích lệ từ người khác
can serve as a source of inspiration and joy
có thể trở thành nguồn cảm hứng và niềm vui
if you’re feeling exhausted, defeated, or stuck.
khi bạn cảm thấy kiệt sức, chán nản hoặc bế tắc.
The path to conquering any goal is long and bound to hit sticking points.
Con đường chinh phục bất kỳ mục tiêu nào đều dài và chắc chắn sẽ gặp những điểm nghẽn.
Often, the best way to get unstuck is just to take any action,
Thông thường, cách tốt nhất để thoát khỏi bế tắc chỉ đơn giản là hành động,
no matter how small or imperfect the outcome.
bất kể kết quả nhỏ bé hay chưa hoàn hảo đến đâu.
Progress starts with writing that next sentence, running that extra mile,
Tiến bộ bắt đầu từ việc viết câu tiếp theo, chạy thêm quãng đường đó,
or even casting that vote to build a better future.
hoặc thậm chí là bỏ lá phiếu đó để xây dựng một tương lai tốt đẹp hơn.