What Everyone Gets Wrong About Planes

There are no keys, no sensors or passcodes to secure them.

Không có chìa khóa, không có cảm biến hay mã số nào để bảo vệ chúng.

If someone wants to pull the lever, they can.

Nếu ai đó muốn kéo cần gạt, họ hoàn toàn có thể làm vậy.

- A man opened the emergency exit door

- Một người đàn ông đã mở cửa thoát hiểm khẩn cấp

and forced his way off the plane.

và cưỡng ép bản thân nhảy khỏi máy bay.

- And yet with 40 million flights each year,

- Thế mà với 40 triệu chuyến bay mỗi năm,

these doors are virtually never opened in flight.

những cánh cửa này hầu như không bao giờ bị mở khi đang bay.

So, why not?

Vậy thì tại sao lại không?

- Your self preservation, surely.

- Chắc chắn là vì bản năng tự bảo toàn của bạn.

- Common sense.

- Lẽ thường.

- Most people are, you know, smart enough to not mess with that.

- Bạn biết đấy, hầu hết mọi người đủ thông minh để không đụng vào chuyện đó.

- The real answer relies on where planes fly.

- Câu trả lời thực sự phụ thuộc vào nơi máy bay bay.

- How high do planes fly approximately?

- Máy bay bay cao khoảng bao nhiêu?

- 10,000 km or is that overshooting it?

- 10.000 km hay là cao quá rồi?

- I think that's overshooting it.

- Tôi nghĩ là cao quá rồi.

I think you'd be in space.

Tôi nghĩ lúc đó bạn đã ở ngoài không gian.

- 25,000 km.

- 25.000 km.

That's the height of a plane flying?

Đó là độ cao bay của máy bay sao?

- Is that way too low?

- Hay là thấp quá nhiều?

- It's too much. It's too much.

- Cao quá. Cao quá.

Too much.

Quá nhiều.

Bring it down.

Hạ xuống đi.

- Maybe yeah, 1,000 km?

- Có lẽ là, 1.000 km?

- 1,000 km, still space.

- 1.000 km, vẫn là ngoài không gian.

- 50,000 ft, I think.

- Tôi nghĩ là 50.000 ft.

- Yeah, some of them can go up to 43,000 ft.

Đúng vậy, một số máy bay có thể bay lên tới 43.000 ft.

- 30,000 ft.

30.000 ft.

- 38,000 ft.

38.000 ft.

- Yeah.

Đúng vậy.

Why do they fly that high?

Tại sao chúng lại bay cao đến vậy?

Uhh...

Ừm...

- I don't know. Safety, I guess.

Tôi không biết. Chắc là vì an toàn.

- Probably to avoid collision with other aircraft and if there's high mountain ranges.

Có lẽ là để tránh va chạm với máy bay khác và khi có dãy núi cao.

- I don't know, when storms or weather hit?

Tôi không biết, khi bão hoặc thời tiết xấu ập đến?

- My guess is to avoid the turbulent weather.

Tôi đoán là để tránh thời tiết nhiễu động.

- I think that's a decent guess.

Tôi nghĩ đó là một phỏng đoán khá hợp lý.

Now, it's true that one of the benefits

Bây giờ, đúng là một trong những lợi ích

of flying at 30,000 ft is a smoother ride.

của việc bay ở độ cao 30.000 ft là chuyến bay êm ái hơn.

This is high in the troposphere, the layer in which most weather occurs.

Đây là độ cao lớn trong tầng đối lưu, lớp mà hầu hết các hiện tượng thời tiết xảy ra.

So, there's less turbulence and fewer storms to navigate around.

Vì vậy, có ít nhiễu động hơn và ít bão hơn phải tránh.

But this is not the main reason that planes fly so high.

Nhưng đây không phải là lý do chính khiến máy bay bay cao đến vậy.

The bigger reason, of course, is money.

Lý do lớn hơn, tất nhiên, là tiền bạc.

As you go up, the density of air decreases

Khi bay lên cao, mật độ không khí giảm xuống

and at 33,000 ft or 10 km,

và ở độ cao 33.000 ft hay 10 km,

the density of air is just a third

mật độ không khí chỉ bằng một phần ba

of what it is at sea level.

so với mực nước biển.

So flying at this altitude,

Vì vậy khi bay ở độ cao này,

the plane runs into a third of the air molecules it would

máy bay chỉ va phải một phần ba số phân tử không khí

closer to the ground.

so với khi bay gần mặt đất.

That means the plane can fly about 73% faster

Điều đó có nghĩa là máy bay có thể bay nhanh hơn khoảng 73%

for the same amount of thrust.

với cùng một lượng lực đẩy.

And as a result, you get to your destination faster

Và kết quả là bạn đến đích nhanh hơn

and since you spend less time in the air, you burn less fuel.

và vì bạn ở trên không trung ít thời gian hơn, nên đốt ít nhiên liệu hơn.

It seems in a way that like climbing is wasted energy.

Theo một cách nào đó, có vẻ như việc leo độ cao là năng lượng bị lãng phí.

Can you compare like the descent to the ascent?

Bạn có thể so sánh giai đoạn hạ độ cao với giai đoạn leo độ cao không?

Do you essentially get the energy back as you fall down the other side?

Về bản chất, bạn có lấy lại được năng lượng khi đi xuống phía bên kia không?

- Yeah.

- Đúng vậy.

When we climb, we burn about 80 kilos per minute.

Khi chúng tôi leo độ cao, mỗi phút đốt khoảng 80 kg nhiên liệu.

In cruise, we burn about 40 kilos per minute.

Khi bay ở độ cao hành trình, mỗi phút đốt khoảng 40 kg.

And in descent, it's maybe 10.

Còn khi hạ độ cao, có lẽ chỉ khoảng 10 kg.

So, it's almost negligible.

Vì vậy, lượng này gần như không đáng kể.

- Not only that, jet engines are more efficient at altitude.

- Không chỉ vậy, động cơ phản lực hoạt động hiệu quả hơn ở độ cao lớn.

They work by compressing air at the intake,

Chúng hoạt động bằng cách nén không khí ở cửa hút,

mixing it with fuel and igniting it.

trộn với nhiên liệu và đốt cháy.

So, the combustion products are ejected very fast from the exhaust nozzle.

Vì vậy, sản phẩm cháy được phụt ra từ vòi phun khí thải với tốc độ rất lớn.

Now, this process is more efficient the colder the air is.

Quá trình này càng hiệu quả khi không khí càng lạnh.

And at altitude, the temperature is around minus 50 degrees Celsius,

Và ở độ cao, nhiệt độ vào khoảng âm 50 độ C,

which is a lot colder than an average of plus 15

lạnh hơn nhiều so với mức trung bình dương 15 độ

here at the ground.

ở mặt đất đây.

So, flying higher means you burn less fuel for less time

Vì vậy, bay cao hơn có nghĩa là đốt ít nhiên liệu hơn trong thời gian ngắn hơn

and avoid the weather and associated turbulence of lower altitudes.

và tránh được thời tiết cùng sự nhiễu động đi kèm ở các độ cao thấp hơn.

- The other reason you wanna fly high

- Một lý do khác khiến bạn muốn bay cao

is to take advantage of the jet stream tailwinds

là tận dụng gió đuôi của dòng phản lực (jet stream)

and the company likes people who do that, because you're burning less fuel,

và công ty đánh giá cao những phi công làm được điều đó, vì đốt ít nhiên liệu hơn,

so it's less money.

nên tiết kiệm được chi phí.

- But there is a problem with flying this high.

Nhưng bay ở độ cao này có một vấn đề.

The air up there is unbreathable.

Không khí ở trên đó không thể thở được.

If you were suddenly teleported

Nếu bạn đột nhiên bị dịch chuyển

to the top of Mount Everest, a height lower than planes fly,

lên đỉnh núi Everest, một độ cao còn thấp hơn độ cao máy bay bay,

you would remain conscious for only about three minutes.

thì bạn chỉ có thể giữ được ý thức khoảng ba phút.

This is because in addition to density dropping with altitude, so does air pressure.

Lý do là ngoài việc mật độ giảm theo độ cao, áp suất không khí cũng giảm.

Air pressure actually falls off faster,

Thực ra áp suất không khí giảm còn nhanh hơn,

because it depends on the weight of all the air above you.

vì nó phụ thuộc vào trọng lượng của toàn bộ không khí ở phía trên bạn.

So at 10 km, the air pressure

Vì vậy ở độ cao 10 km, áp suất không khí

is only a quarter of what it is at sea level.

chỉ bằng một phần tư so với mực nước biển.

To be clear, the air is still 21% oxygen,

Nói cho rõ, không khí vẫn chứa 21% oxy,

but the partial pressure of oxygen, the pressure exerted solely by oxygen molecules

nhưng áp suất riêng phần của oxy, tức áp lực chỉ do các phân tử oxy tạo ra

is around 5.5 kilopascals,

vào khoảng 5,5 kilopascal,

which is a quarter of what it is on the ground.

bằng một phần tư so với trên mặt đất.

Now at this pressure, not enough oxygen molecules

Ở áp suất này, không đủ phân tử oxy

can force their way into your blood in your lungs.

có thể len vào máu của bạn trong phổi.

To function normally, humans need an oxygen partial pressure

Để hoạt động bình thường, con người cần áp suất riêng phần của oxy

of at least 16 kilopascals.

ít nhất là 16 kilopascal.

So, all the cabins of airplanes that cruise at high altitude must be pressurized.

Vì vậy, tất cả khoang máy bay bay ở độ cao lớn đều phải được điều áp.

A little bit of air is continuously brought into the cabin from outside.

Một lượng không khí nhỏ liên tục được đưa vào khoang từ bên ngoài.

It actually comes in from the compression stage of the jet engines.

Thực ra không khí này được lấy từ giai đoạn nén của động cơ phản lực.

That is what maintains breathable air inside the plane.

Đó là cách duy trì không khí có thể thở được bên trong máy bay.

- The downside is that you are taking away

- Nhược điểm là điều này làm giảm

a little bit of the efficiency of the engines.

một chút hiệu suất của động cơ.

- Now, pressurizing the cabin required a radical redesign of aircraft.

- Việc điều áp khoang máy bay đòi hỏi phải thiết kế lại máy bay một cách triệt để.

Before pressurization, planes would fly up to 10,000 feet or around three kilometers,

Trước khi có hệ thống điều áp, máy bay thường bay lên tới 10.000 feet, tức khoảng ba kilômét,

where the partial pressure of oxygen is 15 kilopascals,

nơi áp suất riêng phần của oxy là 15 kilopascal,

just at the limit of what people can handle.

vừa chạm ngưỡng giới hạn mà con người có thể chịu đựng.

On these planes, doors opened outward

Trên những chiếc máy bay này, cửa mở ra phía ngoài

and there wasn't much concern about the seal around them

và người ta không mấy lo ngại về độ kín quanh khung cửa

since the pressure was the same on both sides.

vì áp suất hai bên cửa là như nhau.

But once planes were pressurized,

Nhưng khi máy bay đã được điều áp,

all the doors were changed to be the shape of a plug.

tất cả các cửa đều được thay đổi thành hình dạng như nút chặn.

They're wider on the inside than the outside.

Phần bên trong của cửa rộng hơn phần bên ngoài.

That way the higher pressure inside the cabin

Nhờ vậy, áp suất cao hơn bên trong khoang

pushes the door into its frame, creating an airtight seal.

sẽ đẩy cửa ép vào khung, tạo nên một lớp kín khí.

How airtight is a cabin?

Khoang máy bay kín đến mức nào?

- It's pretty airtight, but not completely airtight.

- Khá kín, nhưng không hoàn toàn kín tuyệt đối.

So, you'll notice for example, every time that someone flushes the toilet,

Ví dụ, bạn sẽ nhận thấy mỗi khi có người xả nước toilet,

you'll see some of the air pressure go down.

áp suất không khí sẽ giảm đi một chút.

So every time that happens,

Vì vậy, mỗi lần như thế,

you can actually see the cabin altitude jump a little bit.

bạn thực sự có thể thấy độ cao khoang tăng lên một chút.

- And this is why plane doors and emergency exit doors don't need locks.

- Và đây chính là lý do cửa máy bay và cửa thoát hiểm không cần khóa.

The difference in pressure between the pressurized cabin

Chênh lệch áp suất giữa khoang đã điều áp

and the low pressure exterior is so great

và bên ngoài áp suất thấp lớn đến mức

that no one is strong enough to pull the door inwards.

không ai đủ sức kéo cửa vào trong.

And if someone had come up and turned that while you're mid-flight?

Và nếu có ai đó đến và vặn chốt đó khi bạn đang giữa chuyến bay thì sao?

Nothing.

Không có gì xảy ra cả.

- Even modern plane doors that open outward are shaped like plugs.

- Ngay cả cửa máy bay hiện đại mở ra phía ngoài cũng có hình dạng như nút chặn.

They're just cleverly designed.

Chúng chỉ được thiết kế khéo léo mà thôi.

The main passenger door on a Boeing 737

Cửa hành khách chính trên máy bay Boeing 737

is both wider and taller than the frame it needs to pass through.

vừa rộng hơn vừa cao hơn khung cửa mà nó cần đi qua.

But when you pull the lever, gates at the top and bottom fold in,

Nhưng khi kéo cần gạt, các cánh chắn ở phía trên và phía dưới sẽ gập vào trong,

reducing the height just enough.

giúp giảm chiều cao vừa đủ.

However, the sides are still too wide.

Tuy nhiên, hai bên vẫn còn quá rộng.

So, the door first has to pop inside and rotate.

Vì vậy, cửa trước hết phải bật vào trong và xoay.

It's that movement inwards that is impossible at altitude.

Chính chuyển động hướng vào trong này là điều không thể thực hiện ở độ cao bay.

It would require a force equivalent to lifting 9,000 kilograms.

Nó sẽ đòi hỏi một lực tương đương với việc nâng 9.000 kilogram.

And airplane cabins aren't even fully pressurized

Và khoang máy bay thậm chí không được điều áp hoàn toàn

to the sea level pressure of 101.3 kilopascals.

lên mức áp suất mực nước biển là 101,3 kilopascal.

You may have noticed this

Bạn có thể đã nhận ra điều này

if you take a bag of chips on a plane.

nếu bạn mang theo một gói khoai tây chiên lên máy bay.

It's easy to squish on the ground

Trên mặt đất, gói này rất dễ bóp dẹp

but as the plane climbs, the pressure in the cabin drops

nhưng khi máy bay bay lên, áp suất trong khoang giảm xuống

and the chip bag seems to inflate like a balloon.

và gói khoai tây dường như phồng lên như một quả bóng bay.

I measured the pressure in my plane and at cruising altitude,

Tôi đã đo áp suất trong máy bay của mình và ở độ cao bay ổn định,

the pressure dropped to 77 kilopascals.

áp suất giảm xuống còn 77 kilopascal.

Meaning the partial pressure of oxygen was only 16 kilopascals,

Điều đó có nghĩa là áp suất riêng phần của oxy chỉ còn 16 kilopascal,

the minimum required for people on the plane to feel normal.

mức tối thiểu để hành khách trên máy bay cảm thấy bình thường.

This has some unintended consequences.

Điều này dẫn đến một số hệ quả không ngờ tới.

Do you think you fart more in a plane?

Bạn có nghĩ mình đánh rắm nhiều hơn khi ở trên máy bay không?

(interviewee laughing) - If I did, I'd blame someone else.

(người được phỏng vấn cười) - Nếu có, tôi sẽ đổ lỗi cho người khác.

- I feel like no.

- Tôi thấy là không.

- No.

- Không.

- No - I can't let it rip, no way in the world.

- Không - tôi không thể buông ra được, không đời nào.

Do you think you fart more in a plane than on the ground?

Bạn có nghĩ mình đánh rắm nhiều hơn khi ở trên máy bay so với khi ở dưới đất không?

- A hundred percent, no hesitation.

- Chắc chắn 100%, không cần suy nghĩ.

Sure, I mean it's gotta do with the cabin pressure, right?

Đúng vậy, ý tôi là chuyện này chắc phải liên quan đến áp suất trong cabin, đúng không?

- So as you go up, that cavity in here now expands

- Vậy nên khi bay lên cao, khoang rỗng này sẽ giãn nở ra

and the air wants to go somewhere,

và không khí muốn thoát ra chỗ nào đó,

and the quickest place it can go is south.

và chỗ nhanh nhất để nó thoát ra là phía nam.

- Bag of chips just popped by itself.

- Túi khoai tây chiên vừa tự nổ bung ra.

- Now, the International Space Station is pressurized to sea level pressure, 101.3 kilopascals.

Giờ thì, Trạm Vũ trụ Quốc tế được điều áp ở mức áp suất mực nước biển, 101,3 kilopascal.

So, why are planes pressurized to the minimum extent possible to carry human passengers?

Vậy tại sao máy bay lại được điều áp ở mức thấp nhất có thể để chở hành khách?

Well, it's actually for a very good reason.

Thật ra có một lý do rất chính đáng.

In 1988, Aloha Airlines 243 was en route from Hilo to Honolulu, Hawaii.

Năm 1988, chuyến bay Aloha Airlines 243 đang trên đường từ Hilo đến Honolulu, Hawaii.

The cabin was being pressurized as we've described,

Cabin đang được điều áp như chúng ta đã mô tả,

but unfortunately, this plane's fuselage had a small crack

nhưng thật không may, thân máy bay này có một vết nứt nhỏ

and all of a sudden at 24,000 feet,

và đột nhiên ở độ cao 24.000 feet,

the crack widened and the whole roof tore off the front of the plane.

vết nứt mở rộng và toàn bộ phần mái ở phía trước máy bay bị xé toạc.

Miraculously the pilots were able to land safely and only one person was killed.

Thật kỳ diệu, phi công đã hạ cánh an toàn và chỉ có một người thiệt mạng.

The difference between the International Space Station

Sự khác biệt giữa Trạm Vũ trụ Quốc tế

and a plane is that the ISS was pressurized once and it stays pressurized.

và máy bay là ISS chỉ được điều áp một lần và luôn duy trì áp suất đó.

But a plane experiences a pressure difference every time it climbs to cruising altitude.

Nhưng máy bay phải chịu chênh lệch áp suất mỗi lần leo lên độ cao bay ổn định.

So, the fuselage is stretched and then relaxed with every flight.

Vì vậy, thân máy bay bị căng ra rồi lại thả lỏng sau mỗi chuyến bay.

Stretched and relaxed, stretched and relaxed.

Căng ra rồi thả lỏng, căng ra rồi thả lỏng.

The Aloha Airlines plane

Chiếc máy bay của Aloha Airlines

had the second highest 737 flight cycle count in the world,

có số chu kỳ bay 737 cao thứ hai trên thế giới,

with nearly 90,000 in total.

với tổng cộng gần 90.000 chu kỳ.

That's way more than it was designed for.

Con số này vượt xa mức mà nó được thiết kế để chịu đựng.

This led to fatigue, cracking, corrosion, and the eventual explosive decompression.

Điều này dẫn đến mỏi kim loại, nứt, ăn mòn và cuối cùng là sự giảm áp nổ.

So, planes are pressurized to the least extent possible

Vì vậy, máy bay được điều áp ở mức thấp nhất có thể

to minimize stresses and extend the life of the plane.

để giảm ứng suất và kéo dài tuổi thọ của máy bay.

But even 75% of atmospheric pressure

Nhưng ngay cả 75% áp suất khí quyển

should be plenty to prevent the doors from opening.

cũng đã đủ để ngăn cửa bị mở ra.

So, how did this happen in May, 2023?

Vậy thì điều này đã xảy ra như thế nào vào tháng 5 năm 2023?

- A passenger panicked and actually managed

- Một hành khách hoảng loạn và thực sự đã xoay xở

to open an Airbus emergency exit in flight.

mở được cửa thoát hiểm khẩn cấp của Airbus khi đang bay.

They were on final approach and they were quite close to the ground,

Máy bay đang ở giai đoạn tiếp cận cuối và khá gần mặt đất,

so the pressure differential was very little.

nên chênh lệch áp suất rất nhỏ.

And because of him using all of his force,

Và vì anh ta dùng hết sức lực,

he actually managed to get the door open, which was crazy

anh ta thực sự đã mở được cánh cửa, điều này thật điên rồ

and we didn't think that that was possible.

và chúng tôi không nghĩ là có thể.

But if you want something bad enough, I guess it is.

Nhưng nếu bạn muốn điều gì đó đủ mãnh liệt, thì tôi đoán là có thể.

- Wow.

- Trời ơi.

Was he okay?

Anh ta có ổn không?

- He was okay. Everyone was okay in that case.

- Anh ta ổn. Trong trường hợp đó, mọi người đều ổn.

- That was a pretty serious mishap.

- Đó là một sự cố khá nghiêm trọng.

So, I guess the next logical question is:

Vậy thì tôi đoán câu hỏi hợp lý tiếp theo là:

Have any other passengers inadvertently caused a mishap,

Đã có hành khách nào vô tình gây ra sự cố khác chưa,

by say, forgetting to put their phone on airplane mode?

chẳng hạn như quên bật chế độ máy bay trên điện thoại?

When you're sitting there on the tarmac and they come on and tell you

Khi bạn đang ngồi trên đường băng và họ phát thông báo

to put your phone on airplane mode, do you do it?

yêu cầu bạn bật chế độ máy bay, bạn có làm theo không?

And why do they get us to do that?

Và tại sao họ yêu cầu chúng ta làm vậy?

What is the reason? Is there a reason?

Lý do là gì? Có lý do nào không?

- Obviously, they wouldn't ask you to do it

- Rõ ràng là họ sẽ không yêu cầu bạn làm việc đó

if it wasn't for some benefit.

nếu không vì một lợi ích nào đó.

- I'm unfortunately a bit of a rebel

- Thật không may là tôi hơi nổi loạn một chút

and I don't follow the rules and yeah.

và tôi không tuân theo quy định, ừ thì vậy đó.

- But you're not worried about taking the plane down?

- Nhưng bạn không lo lắng về việc làm máy bay rơi sao?

- I'd make sure my parents have the airplane mode on

- Tôi sẽ bảo đảm bố mẹ tôi bật chế độ máy bay

so I can have it off.

để tôi có thể tắt nó đi.

- I mean, yes I do because I don't want it interfering

- Ý tôi là, có chứ, vì tôi không muốn nó gây nhiễu

with like the radio or whatever.

với radio hay thứ gì đó tương tự.

- Well, I think it's the communication interference.

- Ừm, tôi nghĩ đó là nhiễu sóng liên lạc.

- I feel like I've always been told like it messes up like instruments,

- Tôi cảm thấy mình luôn được nghe rằng nó làm rối loạn các thiết bị,

but honestly you're always just told to do it.

nhưng thật lòng mà nói, bạn luôn chỉ được bảo phải làm vậy.

So you know, just gotta put your phone in airplane mode.

Vậy nên bạn biết đấy, chỉ cần bật chế độ máy bay trên điện thoại là được.

- In 1961, the Federal Aviation Administration or FAA

- Năm 1961, Cục Hàng không Liên bang, hay FAA,

found that some portable FM radios could interfere with plane navigation systems

phát hiện rằng một số radio FM cầm tay có thể gây nhiễu hệ thống dẫn đường của máy bay

since they used neighboring radio bands.

vì chúng sử dụng các dải tần sóng vô tuyến lân cận.

And out of caution, they banned almost all personal electronics on flights.

Và vì thận trọng, họ đã cấm hầu hết các thiết bị điện tử cá nhân trên chuyến bay.

But airlines could test any device for interference

Nhưng các hãng hàng không có thể kiểm tra bất kỳ thiết bị nào xem có gây nhiễu hay không

and overrule the FAA ban to allow it on board.

và bác bỏ lệnh cấm của FAA để cho phép thiết bị đó được mang lên máy bay.

Any device, that is, except a phone, because another organization has jurisdiction over phones

Tức là mọi thiết bị, ngoại trừ điện thoại, vì một tổ chức khác có thẩm quyền đối với điện thoại

and that's the Federal Communications Commission, or FCC.

đó là Ủy ban Truyền thông Liên bang, hay FCC.

See a phone on the ground with buildings and hills around it

Hãy nhìn một chiếc điện thoại trên mặt đất, xung quanh có các tòa nhà và đồi núi

can usually only see one or two cell towers at the same time.

thường chỉ có thể thấy một hoặc hai trạm phát sóng di động cùng lúc.

But from the air, it could see 10 or 20 or more.

Nhưng từ trên không, nó có thể thấy 10, 20 hoặc nhiều hơn.

The concern was that 200 phones

Mối lo ngại là 200 chiếc điện thoại

traveling at 800 kilometers per hour in a plane

di chuyển với tốc độ 800 km mỗi giờ trên máy bay

could rapidly connect to many towers at once, overloading the infrastructure.

có thể nhanh chóng kết nối với nhiều trạm phát sóng cùng lúc, làm quá tải hạ tầng mạng.

At least that's what the FCC thought could happen.

Ít nhất đó là điều FCC nghĩ có thể xảy ra.

So, they banned cell phone use in flight in 1991.

Vì vậy, năm 1991, họ đã cấm sử dụng điện thoại di động trên máy bay.

(funky music) But there's a problem with this theory.

(nhạc sôi động) Nhưng lý thuyết này có một vấn đề.

A plane is a big metal enclosure, essentially a Faraday cage.

Máy bay về cơ bản là một khoang kim loại lớn, tức là một lồng Faraday.

So, it should block almost all electromagnetic signals.

Vì vậy, nó về lý thuyết sẽ chặn gần như mọi tín hiệu điện từ.

That's why plane antennas are located on the outside.

Đó là lý do ăng-ten của máy bay được đặt ở bên ngoài.

Your phone signals can only escape through the windows,

Tín hiệu điện thoại của bạn chỉ có thể thoát ra ngoài qua cửa sổ,

which means they go horizontally out the sides of the plane.

nghĩa là chúng truyền theo phương ngang ra hai bên thân máy bay.

So, they would have to travel long distances before reaching the ground.

Vì vậy, chúng phải đi một quãng đường rất dài trước khi chạm tới mặt đất.

And the cell towers your phone is trying to connect to,

Còn các trạm phát sóng mà điện thoại của bạn đang cố kết nối,

well they are tilted downwards, you know, to collect all the signals from people

thì chúng được nghiêng xuống dưới, bạn biết đấy, để thu tín hiệu từ những người

walking around on the ground.

đi lại trên mặt đất.

So, it's very hard to make a connection from the air

Vì vậy, rất khó để kết nối từ trên không

unless you're flying really low.

trừ khi máy bay bay thật sự thấp.

So, phones could only conceivably disrupt ground networks during takeoff or landing.

Vì vậy, điện thoại chỉ có thể gây nhiễu mạng mặt đất trong lúc cất cánh hoặc hạ cánh.

And the FCC never even tested if this was the case.

Và FCC thậm chí chưa bao giờ kiểm tra xem điều này có đúng không.

In 2005, they went before Congress and said

Năm 2005, họ đã trình bày trước Quốc hội và nói rằng

the rule banning 800 MHz cell phone use in flight

quy định cấm sử dụng điện thoại di động tần số 800 MHz trên máy bay

may not be needed in order to protect ground-based cellular networks.

có thể không cần thiết để bảo vệ các mạng di động trên mặt đất.

As far as we know, a mobile phone has never caused an air accident.

Theo những gì chúng ta biết, chưa từng có tai nạn hàng không nào do điện thoại di động gây ra.

All airplane mode does for sure is save your battery life.

Chắc chắn chế độ máy bay chỉ có tác dụng tiết kiệm pin cho bạn.

So, why are these rules still around?

Vậy tại sao những quy định này vẫn còn tồn tại?

- I've been flying myself and where I've gotten interference,

- Bản thân tôi cũng từng bay và đã gặp nhiễu sóng,

you know, when you're talking to a traffic control

bạn biết đấy, khi bạn đang nói chuyện với trạm kiểm soát không lưu

and you get that (imitating a phone signal), you know that signal,

và bạn nghe thấy tiếng đó (bắt chước tín hiệu điện thoại), bạn biết âm thanh đó,

and that is because someone is either using their phone

và điều đó là do có ai đó đang dùng điện thoại

or the phone is on.

hoặc điện thoại đang bật.

Will one phone in an aircraft cause any problems?

Một chiếc điện thoại trên máy bay có gây ra vấn đề gì không?

Probably not.

Có lẽ là không.

Will 200 do something?

Vậy 200 chiếc thì có gây ra chuyện gì không?

Maybe.

Có thể.

Rather than taking the chance of like, let's everyone

Thay vì mạo hiểm kiểu như, cứ để mọi người

update their Twitter profile at 500 feet, rather than saying that, we're saying no,

cập nhật hồ sơ Twitter ở độ cao 500 feet, thay vì nói vậy, chúng ta nói không,

you know, just keep them off, you know,

bạn biết đấy, cứ tắt chúng đi, bạn biết đấy,

enjoy the Wi-Fi up at altitude and that's it.

tận hưởng Wi-Fi ở độ cao và thế là xong.

- But airplane mode might soon be a thing of the past.

- Nhưng chế độ máy bay có thể sớm trở thành chuyện của quá khứ.

The EU actually no longer requires it

EU thực tế không còn yêu cầu chế độ này nữa

and is pushing for airlines to provide 5G service on all EU flights.

và đang thúc đẩy các hãng hàng không cung cấp dịch vụ 5G trên mọi chuyến bay trong EU.

So, we may eliminate that inconvenience,

Vì vậy, chúng ta có thể loại bỏ sự bất tiện đó,

but we still have to deal with airplane food.

nhưng chúng ta vẫn phải đối mặt với đồ ăn trên máy bay.

What do you think about airplane food?

Bạn nghĩ gì về đồ ăn trên máy bay?

- I only eat the bread rolls.

- Tôi chỉ ăn bánh mì cuộn thôi.

That's only thing I can handle.

Đó là thứ duy nhất tôi có thể chịu nổi.

Apart from that, everything tastes like mush.

Ngoài ra, mọi thứ khác đều có vị như cháo nhão.

- It's can be very good. It can be very terrible.

- Nó có thể rất ngon. Cũng có thể rất tệ.

- Eh, bland-ish, different consistency.

- Ừm, hơi nhạt, kết cấu khác đi.

- Do you think the food tastes as good in a plane

- Bạn có nghĩ đồ ăn trên máy bay ngon bằng

as it would on the ground?

khi ăn dưới mặt đất không?

- No.

- Không.

- But bad-tasting food might not be all the airlines' fault.

- Nhưng đồ ăn có vị dở có lẽ không hoàn toàn là lỗi của các hãng hàng không.

See, the air that's pumped into the cabin altitude is really dry.

Bạn thấy đấy, không khí được bơm vào khoang máy bay ở độ cao rất khô.

And the Sahara Desert for reference has an average relative humidity of 25%,

Để so sánh, sa mạc Sahara có độ ẩm tương đối trung bình là 25%,

but inside an airplane cabin, it can be as low as 5%.

nhưng trong khoang máy bay, độ ẩm có thể xuống thấp tới 5%.

This can dry out your nasal passages,

Điều này có thể làm khô đường mũi của bạn,

hindering your sense of smell and therefore taste.

làm suy giảm khứu giác và do đó cả vị giác của bạn.

The lower cabin pressure can also decrease sensations

Áp suất khoang thấp hơn cũng có thể làm giảm các cảm nhận

like the intensity of salt and sugar.

như độ đậm của vị mặn và vị ngọt.

But there is one flavor that appears to be enhanced in flight.

Nhưng có một hương vị dường như lại được tăng cường khi bay.

What do you drink in an airplane?

Bạn uống gì khi ngồi trên máy bay?

What's your drink of choice?

Đồ uống bạn yêu thích nhất là gì?

- Apple juice.

- Nước ép táo.

- Apple juice?

- Nước ép táo à?

- Yeah.

- Ừ.

- Interesting.

- Thú vị đấy.

- I mean Coke, that's default - Orange or apple juice.

- Ý tôi là Coke thì là mặc định rồi - Nước cam hoặc nước ép táo.

- Gin and tonic.

- Gin và tonic.

- Maybe a Bloody Mary, but...

- Có lẽ là Bloody Mary, nhưng...

- You're the first one today.

- Bạn là người đầu tiên hôm nay đấy.

- Really?

- Thật không?

- Yeah.

- Ừ.

A German survey of a thousand flyers

Một cuộc khảo sát ở Đức với một nghìn hành khách đi máy bay

found that more than a quarter of them order tomato juice in flight.

cho thấy hơn một phần tư trong số họ gọi nước ép cà chua khi đang bay.

And what's really weird is that 23% of those people

Và điều thật sự kỳ lạ là 23% trong số những người đó

would never drink it on the ground.

sẽ không bao giờ uống nó dưới mặt đất.

And would you drink Bloody Mary,

Vậy bạn có uống Bloody Mary không,

would that be like a standard drink at the bar

đó có phải là đồ uống thông thường ở quầy bar không

or is it a special plane drink?

hay nó là đồ uống đặc biệt chỉ dành cho máy bay?

- I only have it on planes.

- Tôi chỉ uống nó trên máy bay thôi.

- So, why is everyone ordering tomato juice?

- Vậy tại sao ai cũng gọi nước ép cà chua?

Well, it could be because of the noise.

Có lẽ là vì tiếng ồn.

A 2015 study points to the chorda tympani, a nerve that carries taste information

Một nghiên cứu năm 2015 chỉ ra dây chorda tympani, một dây thần kinh truyền thông tin vị giác

from the tongue to the brainstem.

từ lưỡi lên thân não.

It runs right past the eardrum, between the tiny sound conducting bones.

Nó chạy ngay qua màng nhĩ, nằm giữa các xương nhỏ dẫn truyền âm thanh.

So, loud cabin noise might unintentionally stimulate it.

Vì vậy, tiếng ồn lớn trong khoang máy bay có thể vô tình kích thích nó.

This could produce an audio illusion that boosts our sense of umami,

Điều này có thể tạo ra ảo giác âm thanh làm tăng cảm nhận về vị umami,

the savory taste you find in MSG, soy sauce, and well, tomatoes.

vị mặn ngọt đậm đà có trong bột ngọt, nước tương và cà chua.

- I always drink tomato juice and I never knew why.

- Tôi luôn uống nước ép cà chua mà chưa bao giờ biết lý do.

It just felt like my plane drink.

Nó cứ như đồ uống trên máy bay của tôi vậy.

Or like spicy tomato juice- - Yeah.

Hoặc như nước ép cà chua cay- - Ừ.

- Like both of those are favorites of mine.

- Cả hai thứ đó đều là món yêu thích của tôi.

- Yeah.

- Ừ.

So, next time you're on a flight, go for something extra sweet or salty

Vì vậy, lần tới khi bay, hãy chọn thứ gì đó cực kỳ ngọt hoặc mặn

or maybe try the tomato juice.

hoặc thử nước ép cà chua.

I feel like with how much people fly, our perspective of flying

Tôi cảm thấy với số lượng người bay nhiều như vậy, cách chúng ta nhìn nhận về việc bay

is still pretty distorted.

vẫn còn khá méo mó.

So, why is that?

Vậy tại sao lại như thế?

- Yeah.

- Ừ.

I know that we talk a lot about accidents and incidents

Tôi biết chúng ta thường nói rất nhiều về các tai nạn và sự cố

and we dig into them really, really deep

và chúng tôi đào sâu vào chúng thật sự, thật sự sâu

and people might ask, "Why would you be doing this?

và mọi người có thể hỏi, "Tại sao các bạn lại làm việc này?

Doesn't that just make people even more afraid of flying?"

Chẳng phải điều đó chỉ khiến mọi người càng sợ đi máy bay hơn sao?"

But the fact is that this is one of the prime reasons

Nhưng thực tế là đây là một trong những lý do chính

why aviation is as safe as it is.

khiến ngành hàng không an toàn như hiện nay.

The fact that we have hundreds of professionals that dig deep into these accidents

Việc có hàng trăm chuyên gia đào sâu vào những tai nạn này

means that we learn from them.

có nghĩa là chúng ta học hỏi được từ chúng.

So, every flight becomes a little bit safer.

Vì vậy, mỗi chuyến bay đều trở nên an toàn hơn một chút.

That's actually a big reason

Đó thực sự là một lý do lớn

that I started my channel Mentour Pilot in the first place

khiến tôi bắt đầu kênh Mentour Pilot ngay từ đầu

'cause I promise you, the more you know the safer you'll feel.

vì tôi hứa với bạn, càng hiểu biết nhiều, bạn sẽ càng cảm thấy an tâm.

(closing music) - Do you think that climate change increases turbulence?

(nhạc kết thúc) - Bạn có nghĩ biến đổi khí hậu làm tăng nhiễu động không khí không?

- Eh, depends on what people think about their opinions.

- Ừm, còn tùy vào việc mọi người nghĩ gì về ý kiến của họ.

- Yeah.

- Ừ.

- It's been a bit of that in news recently, hasn't there?

- Gần đây trên tin tức cũng có chút chuyện như vậy, phải không?

- Today, the media tends to prioritize sensationalized headlines over key details.

- Ngày nay, truyền thông có xu hướng ưu tiên các tiêu đề giật gân hơn là những chi tiết quan trọng.

Part of why airplane mode is still such a big deal today

Một phần lý do chế độ máy bay đến nay vẫn là chuyện lớn

is because of the media frenzy it started in the 1960s.

là vì làn sóng truyền thông cuồng nhiệt bắt đầu từ những năm 1960.

So it's more important than ever to look at all sides of the story.

Vì vậy, việc nhìn nhận mọi khía cạnh của câu chuyện giờ đây quan trọng hơn bao giờ hết.

This is why we specifically asked Ground News to sponsor this video.

Đây là lý do chúng tôi đặc biệt đề nghị Ground News tài trợ cho video này.

Recent stories about the increase in turbulence come from a 2023 study

Những câu chuyện gần đây về việc gia tăng nhiễu động không khí xuất phát từ một nghiên cứu năm 2023

that suggested a link to climate change.

cho thấy có mối liên hệ với biến đổi khí hậu.

Yet, this study was barely reported on by the media,

Tuy nhiên, nghiên cứu này hầu như không được truyền thông đưa tin,

totally eclipsed by other major events.

hoàn toàn bị che khuất bởi những sự kiện lớn khác.

But Ground News lets you see the whole picture.

Nhưng Ground News cho bạn thấy được toàn cảnh.

You can easily compare the coverage and verify the source of the information.

Bạn có thể dễ dàng so sánh cách đưa tin và kiểm chứng nguồn gốc của thông tin.

If you look closer, you'll see that some of the outlets,

Nếu xem kỹ hơn, bạn sẽ thấy một số hãng tin,

like The Independent and the SCMP,

như The Independent và SCMP,

argue that climate change is making flying more dangerous.

cho rằng biến đổi khí hậu đang khiến việc bay trở nên nguy hiểm hơn.

While others like the Free Press paint a different picture by dismissing the study.

Trong khi những hãng khác như The Free Press lại vẽ ra một bức tranh khác khi bác bỏ nghiên cứu này.

That's why it's really important to look at all the information.

Đó là lý do vì sao việc xem xét tất cả thông tin là thực sự quan trọng.

But Ground News doesn't only highlight breaking news on things like science and aviation,

Nhưng Ground News không chỉ làm nổi bật tin nóng về các lĩnh vực như khoa học và hàng không,

they also specifically show blind spot stories the media isn't covering.

mà còn đặc biệt hiển thị những câu chuyện bị bỏ qua mà truyền thông không đưa tin.

Veritasium is all about getting to the truth and Ground News' mission

Veritasium luôn hướng tới sự thật, và sứ mệnh của Ground News

is to provide all sides of every story,

là cung cấp mọi góc nhìn của mọi câu chuyện,

so that we can do that for ourselves.

để chúng ta có thể tự mình làm điều đó.

So, I encourage you to check them out at groundnews.com/VER.