The Backwards Brain Bicycle - Smarter Every Day 133

Hey it's me Destin.

Chào, là tôi, Destin đây.

Welcome back to Smarter Every Day.

Chào mừng bạn quay lại với Smarter Every Day.

You've heard people say, "It's just like riding a bike"

Chắc bạn từng nghe người ta nói "Cứ như đi xe đạp vậy thôi"

meaning it's really easy and you can't forget how to do it, right?

ý là việc đó rất dễ và bạn không bao giờ quên cách làm, đúng không?

But I did something.

Nhưng tôi đã làm một việc.

I did something that damaged my mind.

Tôi đã làm một việc khiến đầu óc mình bị tổn thương.

It happened on the streets of Amsterdam and I got really scared honestly.

Chuyện xảy ra trên đường phố Amsterdam và thành thật mà nói tôi đã thực sự rất sợ.

I can't ride a bike like you can anymore.

Giờ tôi không còn đi xe đạp được như bạn nữa.

Before I show you the video of what happened

Trước khi cho bạn xem video về chuyện đã xảy ra

I need to tell you the back story.

tôi cần kể cho bạn câu chuyện phía sau.

Like many six year olds with a MacGyver mullet

Giống như nhiều đứa trẻ sáu tuổi để kiểu tóc mullet kiểu MacGyver

I learned how to ride a bike when I was really young.

tôi đã học đi xe đạp khi còn rất nhỏ.

I had learned a life skill and I was really proud of it.

Tôi đã học được một kỹ năng sống và rất tự hào về điều đó.

Everything changed though when my friend Barney called me 25 years later.

Tuy nhiên mọi thứ thay đổi khi người bạn Barney gọi cho tôi 25 năm sau.

Where I work, the welders are geniuses, and they like to play jokes on the engineers.

Ở nơi tôi làm việc, các thợ hàn đều là thiên tài và họ thích chơi khăm các kỹ sư.

He had a challenge for me.

Anh ấy có một thử thách dành cho tôi.

He had built a special bicycle and he wanted me to try to ride it.

Anh ấy đã chế tạo một chiếc xe đạp đặc biệt và muốn tôi thử đi nó.

He had only changed one thing.

Anh ấy chỉ thay đổi một điều duy nhất.

When you turn the handlebar to the left, the wheel goes to the right.

Khi bạn rẽ tay lái sang trái, bánh xe lại đi sang phải.

When you turn it to the right, the wheel goes to the left.

Khi bạn rẽ sang phải, bánh xe lại đi sang trái.

I thought this would be easy so I hopped on the bike

Tôi nghĩ việc này sẽ dễ nên đã nhảy lên xe

ready to demonstrate how quickly I could conquer this.

sẵn sàng cho mọi người thấy tôi có thể chinh phục nó nhanh đến mức nào.

- And here he is ladies and gentlemen, Mr Destin Sandlin.

- Và đây là anh ấy, thưa quý vị, ông Destin Sandlin.

First attempt riding the bicycle.

Lần thử đầu tiên đi chiếc xe đạp.

- Yeah, yeah.

- Ừ, ừ.

I couldn't do it.

Tôi đã không làm được.

You can see that I'm laughing but I'm actually really frustrated.

Bạn có thể thấy tôi đang cười, nhưng thực ra tôi rất bực bội.

In this moment I had a really deep revelation.

Vào khoảnh khắc này, tôi chợt nhận ra một điều rất sâu sắc.

My thinking was in a rut.

Tư duy của tôi đã bị mắc kẹt trong lối mòn cũ.

This bike revealed a very deep truth to me.

Chiếc xe đạp này đã hé lộ cho tôi một chân lý rất sâu sắc.

I had the knowledge of how to operate the bike,

Tôi biết cách vận hành chiếc xe đạp,

but I did not have the understanding.

nhưng tôi không thực sự hiểu nó.

Therefore, knowledge is not understanding.

Vì vậy, biết không có nghĩa là hiểu.

Look I know what you're probably thinking.

Nghe này, tôi biết bạn có thể đang nghĩ gì.

Destin's probably just an uncoordinated engineer and can't do it.

Destin chắc chỉ là một kỹ sư vụng về, không biết làm điều này.

But that's not the case at all.

Nhưng hoàn toàn không phải vậy.

The algorithm that's associated with riding a bike,

Thuật toán gắn liền với việc đi xe đạp

in your brain, is just that complicated.

trong não bộ của bạn thực sự phức tạp đến thế.

Think about it.

Hãy thử nghĩ xem.

Downwards force on the pedals, leaning your whole body, pulling and pushing the handlebars,

Lực ép xuống bàn đạp, nghiêng cả cơ thể, kéo và đẩy ghi-đông,

gyroscopic procession in the wheels, every single force is part of this algorithm.

hiệu ứng con quay của bánh xe, mọi lực đều là một phần của thuật toán này.

And if you change any one part it affects the entire control system.

Và nếu bạn thay đổi bất kỳ một phần nào, toàn bộ hệ thống điều khiển sẽ bị ảnh hưởng.

I do not make definitive statements that often, but I'm telling you right now,

Tôi không hay đưa ra những khẳng định chắc chắn, nhưng bây giờ tôi nói với bạn rằng,

you cannot ride this bicycle.

bạn không thể đi chiếc xe đạp này.

You might think you can, but you can't.

Bạn có thể nghĩ là mình làm được, nhưng bạn thì không.

I know this because I'm often asked to speak at universities and conferences

Tôi biết điều này vì tôi thường được mời nói chuyện tại các trường đại học và hội thảo

and I take the bike with me.

và tôi mang theo chiếc xe đạp này.

It's always the same.

Lần nào cũng giống nhau.

People think they're gonna try some trick or they're just gonna power through it.

Mọi người nghĩ rằng họ sẽ thử một mẹo nào đó, hoặc cứ cố gắng dùng sức mà vượt qua.

It doesn't work.

Cách đó không hiệu quả đâu.

Your brain cannot handle this.

Não bạn không thể xử lý được chuyện này.

For instance, this guy.

Ví dụ như anh chàng này.

I offered him two hundred dollars just to ride this bike ten feet across the stage.

Tôi đã trả anh ta hai trăm đô la chỉ để đạp chiếc xe này qua sân khấu được mười feet.

Everybody thought he could do it.

Ai cũng nghĩ anh ta làm được.

No no no. You didn't understand.

Không không không. Anh chưa hiểu.

So.. this way, not that way.

Vậy à... đi theo hướng này, không phải hướng kia.

Alright so, whenever you're ready.

Được rồi, khi nào anh sẵn sàng thì bắt đầu.

Remember you have to keep your feet on..

Nhớ là anh phải giữ chân trên...

You've gotta start rolling at least. And go.

Ít nhất anh phải bắt đầu lăn bánh đã. Rồi đi.

Keep your feet on the pedal, go.

Giữ chân trên bàn đạp, đi thôi.

Just keep your feet on the pedals.

Chỉ cần giữ chân trên bàn đạp.

Alright, one more time.

Được rồi, thêm một lần nữa.

Once you have a rigid way of thinking in your head,

Một khi trong đầu bạn đã có một lối suy nghĩ cứng nhắc,

sometimes you cannot change that, even if you want to.

đôi khi bạn không thể thay đổi nó, dù bạn có muốn đi nữa.

So here's what I did.

Vậy nên tôi đã làm thế này.

It was a personal challenge.

Đó là một thử thách cá nhân.

I stayed out here in this driveway

Tôi ở ngoài này, trên con đường lái xe vào nhà này,

and I practiced about 5 minutes every day.

và mỗi ngày tôi luyện tập khoảng 5 phút.

My neighbors made fun of me.

Hàng xóm trêu chọc tôi.

I had many wrecks.

Tôi đã ngã rất nhiều lần.

But after 8 months, this happened.

Nhưng sau 8 tháng, chuyện này đã xảy ra.

One day I couldn't ride the bike, and the next day I could.

Một ngày tôi không đạp được xe, và ngày hôm sau thì đạp được.

It was like I could feel some kind of pathway in my brain that was now unlocked.

Như thể tôi cảm nhận được một lối đi nào đó trong não đã được mở khóa.

It was really weird though.

Dù vậy, cảm giác đó thật sự rất kỳ lạ.

It's like there's this trail in my brain,

Giống như có một con đường mòn trong não tôi,

but if I wasn't paying close enough attention to it,

nhưng nếu tôi không chú ý đủ kỹ vào nó,

my brain would easily lose that neural path and jump back onto the old road it was more familiar with.

não tôi sẽ dễ dàng đánh mất con đường thần kinh đó và quay lại con đường cũ quen thuộc hơn.

Any small distractions at all, like a cellphone ringing in my pocket,

Chỉ cần một chút xao nhãng, chẳng hạn như điện thoại đổ chuông trong túi,

would instantly throw my brain back to the old control algorithm and I would wreck.

sẽ lập tức kéo não tôi trở lại thuật toán điều khiển cũ và tôi sẽ ngã.

But at least I could ride it.

Nhưng ít nhất tôi có thể đi được nó.

My son is the closest person to me genetically

Con trai tôi là người có quan hệ di truyền gần gũi nhất với tôi

and he's been riding a normal bike for 3 years,

và thằng bé đã đi xe đạp thông thường được 3 năm,

that's over half his life.

tức là hơn một nửa cuộc đời nó.

I wanted to know how long it would take him to learn how to ride a backwards bike

Tôi muốn biết nó sẽ mất bao lâu để học cách đi một chiếc xe đạp ngược

so I told him if he learned how to ride a backwards bike

nên tôi đã nói với nó rằng nếu nó học được cách đi xe đạp ngược

he could go with me to Australia and meet a real astronaut.

thì nó có thể đi cùng tôi đến Australia và gặp một phi hành gia thật sự.

Are you gonna give up?

Con định bỏ cuộc à?

- No.

- Không ạ.

- Go ahead.

- Cứ tiếp tục đi.

This is how it starts.

Đây là cách nó bắt đầu.

Look at this.

Nhìn này.

This is such a big deal.

Đây là một bước tiến rất lớn.

Get up, you got it.

Đứng dậy đi, con làm được rồi.

Did you see his brain get it?

Con có thấy não nó hiểu ra không?

So he, in.. How many weeks we been doing this? Two weeks?

Vậy nó, trong... mình đã làm việc này bao nhiêu tuần rồi? Hai tuần à?

In two weeks he did something that took me 8 months to do,

Trong hai tuần, nó đã làm được điều mà tôi mất 8 tháng để làm,

which demonstrates that a child has more neural plasticity,

điều này cho thấy trẻ em có tính dẻo thần kinh cao hơn,

am I even saying that right?

mà tôi có đang nói đúng không nhỉ?

Than an adult.

so với người lớn.

It's clear from this experiment that children have a much more plastic brain than adults.

Rõ ràng từ thí nghiệm này, trẻ em có bộ não dẻo hơn người lớn rất nhiều.

That's why the best time to learn a language is when you're a young child.

Đó là lý do vì sao thời điểm tốt nhất để học một ngôn ngữ là khi bạn còn là một đứa trẻ.

Alright, today's bike log.

Được rồi, nhật ký xe đạp hôm nay.

I can ride smooth, I can ride fast.

Tôi có thể đi êm, tôi có thể đi nhanh.

I'm thinking the experiment is over.

Tôi nghĩ thí nghiệm đã kết thúc.

OK now I'm in Amsterdam, a city that has more bicycles than people.

Giờ thì tôi đang ở Amsterdam, một thành phố có nhiều xe đạp hơn người.

The question is, can I ride a normal bike now.

Câu hỏi là, giờ tôi có đi được xe đạp thông thường không.

I mean I have spent all this time unlearning how to ride a bike,

Ý tôi là tôi đã dành cả thời gian này để quên đi cách đi xe đạp,

If I go back and try to ride a normal one will my brain mess up.

Nếu tôi quay lại và thử đi một chiếc xe thường, liệu não tôi có bị rối không.

So I've tweeted a Smarter Every Day.. meetup, if you will.

Vì vậy tôi đã đăng trên Twitter về một buổi gặp mặt Smarter Every Day, nếu bạn muốn gọi vậy.

And I'm gonna see if somebody brings a bicycle and I'm gonna try to ride a normal bike.

Và tôi sẽ xem có ai mang xe đạp đến không, rồi tôi sẽ thử đi một chiếc xe đạp thông thường.

It's backwards, it's backwards.

Nó ngược hết rồi, nó ngược hết rồi.

This was one of the most frustrating moments of my life.

Đây là một trong những khoảnh khắc bực bội nhất trong đời tôi.

I had ridden a normal bike since I was six,

Tôi đã đi xe đạp thông thường từ năm sáu tuổi,

but in this moment I couldn't do it any more.

nhưng vào lúc này tôi không thể làm được nữa.

I had set out to prove that I could free my brain from a cognitive bias,

Tôi đã bắt đầu để chứng minh rằng mình có thể giải phóng não khỏi một thiên kiến nhận thức,

but at this point I'm pretty sure that all I've proved is that I can only re-designate that bias.

nhưng đến lúc này tôi khá chắc rằng điều duy nhất tôi chứng minh được là tôi chỉ có thể chuyển hướng thiên kiến đó sang một thứ khác.

So what you're not seeing is there's a group of people here,

Vậy điều bạn không thấy là ở đây có một nhóm người,

looking at me.

đang nhìn tôi.

Looking at the strange American,

Nhìn gã người Mỹ kỳ lạ,

that can't ride a bike, cause they think I'm dumb.

không biết đi xe đạp, vì họ nghĩ tôi ngu ngốc.

But I'm actually two levels deep into this, because I've learned and un-learned. Alright.

Nhưng thực ra tôi đã đi sâu vào chuyện này hai tầng, vì tôi đã học rồi lại quên đi. Được rồi.

After 20 minutes of making a fool out of myself,

Sau 20 phút tự biến mình thành trò cười,

suddenly my brain clicked back into the old algorithm.

đột nhiên não tôi chuyển lại về thuật toán cũ.

I can't explain it, but it happened in a very specific moment.

Tôi không giải thích được, nhưng nó xảy ra vào một khoảnh khắc rất cụ thể.

I've got it, I've got it, I've got it.

Tôi làm được rồi, tôi làm được rồi, tôi làm được rồi.

I'm back.

Tôi quay lại rồi.

Oh it clicked. It clicked.

Ồ, nó đã vỡ ra. Nó vỡ ra rồi.

I've got it, I've got it.

Tôi làm được rồi, tôi làm được rồi.

OK there it is.

Được rồi, nó đây rồi.

There was the moment.

Đó chính là khoảnh khắc ấy.

OK I can ride a bike.

Được rồi, tôi biết đi xe đạp.

I tried to explain this to the people around me,

Tôi đã cố giải thích điều này với những người xung quanh,

and they just didn't get it.

nhưng họ hoàn toàn không hiểu.

They thought I was faking the previous 20 minutes

Họ nghĩ tôi đang giả vờ suốt 20 phút trước đó

and I couldn't get anybody to believe me.

và tôi không thể khiến ai tin mình.

That looked like I faked it, didn't it.

Trông giống như tôi giả vờ, phải không.

You think I'm faking. You don't believe me.

Anh nghĩ tôi đang giả vờ. Anh không tin tôi.

- It looked so weird...

- Trông thật kỳ lạ...

- You think I'm lying don't you.

- Anh nghĩ tôi đang nói dối, đúng không.

I'm not lying.

Tôi không nói dối.

I felt like the only person on the planet who had ever un-learned how to ride a bike,

Tôi cảm thấy mình là người duy nhất trên đời từng quên cách đi xe đạp,

and I couldn't articulate it to anyone

và tôi không thể diễn đạt điều đó với ai

because everybody just knew that you can't forget how to ride a bike.

vì ai cũng biết rằng không thể quên cách đi xe đạp.

So I learned 3 things from this experiment.

Vì vậy, tôi rút ra 3 điều từ thí nghiệm này.

I learned that welders are often smarter than engineers,

Tôi nhận ra rằng thợ hàn thường thông minh hơn kỹ sư,

I learned that knowledge does not equal understanding,

Tôi nhận ra rằng kiến thức không đồng nghĩa với sự thấu hiểu,

and I learned that truth is truth.

và tôi nhận ra rằng sự thật vẫn là sự thật.

No matter what I think about it.

Bất kể tôi nghĩ gì về nó.

So be very careful how you interpret things

Vì vậy, hãy hết sức cẩn trọng khi diễn giải mọi thứ

because you're looking at the world with a bias

bởi vì bạn đang nhìn thế giới qua lăng kính thiên kiến

whether you think you are or not.

dù bạn có nghĩ mình là vậy hay không.

I'm Destin, you're getting Smarter Every Day, have a good one.

Tôi là Destin, bạn đang xem Smarter Every Day, chúc bạn một ngày tốt lành.

OK if you wanna support Smarter Every Day

Nếu bạn muốn ủng hộ Smarter Every Day

you can download a free audio book at audible.com/smarter I recommend Commander Hadfield's book

bạn có thể tải miễn phí một sách nói tại audible.com/smarter. Tôi khuyên bạn nên đọc cuốn sách của Chỉ huy Hadfield

which is An Astronaut's Guide to Life on Earth.

tên là An Astronaut's Guide to Life on Earth.

I read it, it was awesome.

Tôi đã đọc nó, hay tuyệt vời.

If you think about it, I had to learn how to ride a different kind of bicycle

Nếu nghĩ kỹ, tôi đã phải học cách đi một loại xe đạp khác

and my son did it as well,

và con trai tôi cũng đã làm điều đó,

but Commander Hadfield had to learn how to ride a different space ship.

nhưng Chỉ huy Hadfield phải học cách lái một con tàu vũ trụ khác.

Not only that, but a different type of space station.

Không chỉ vậy, còn là một loại trạm vũ trụ khác nữa.

He was on Mir and the International Space Station.

Ông ấy đã ở trên Mir và Trạm Vũ trụ Quốc tế.

Anyway, if you're interested in supporting Smarter Every Day,

Dù sao, nếu bạn quan tâm đến việc ủng hộ Smarter Every Day,

audible.com/smarter, An Astronaut's Guide to Life on Earth.

hãy vào audible.com/smarter, An Astronaut's Guide to Life on Earth.

I'm Destin, you're getting Smarter Every Day.

Tôi là Destin, bạn đang xem Smarter Every Day.

Have a good one.

Chúc bạn một ngày tốt lành.

Everything is wrong... My instinctive reaction is wrong.

Mọi thứ đều sai... Phản ứng bản năng của tôi cũng sai.

(Destin) Why don't you ride it? You just build it?

(Destin) Sao anh không đi thử nó? Anh chỉ chế tạo nó thôi à?

- I can't ride it, I just build it.

- Tôi không đi được nó, tôi chỉ chế tạo nó thôi.