How to learn any language in six months | Chris Lonsdale | TEDxLingnanUniversity

The people in the back, can you hear me clearly?

Những người ngồi phía sau, mọi người có nghe rõ tôi không?

OK, good.

Được rồi, tốt.

Have you ever held a question in mind

Bạn đã bao giờ giữ một câu hỏi trong đầu

for so long that it becomes part of how you think?

lâu đến mức nó trở thành một phần trong cách bạn suy nghĩ chưa?

Maybe even part of who you are as a person?

Thậm chí có lẽ là một phần trong con người bạn?

Well I've had a question in my mind for many, many years

Tôi đã giữ một câu hỏi trong đầu suốt nhiều, nhiều năm

and that is: How can you speed up learning?

và đó là: Làm thế nào để tăng tốc độ học?

Now, this is an interesting question because if you speed up learning,

Đây là một câu hỏi thú vị, vì nếu bạn tăng tốc độ học,

you can spend less time at school.

bạn có thể dành ít thời gian hơn ở trường.

And if you learn really fast,

Và nếu bạn học thật nhanh,

you probably wouldn't have to go to school at all.

có lẽ bạn sẽ không cần đến trường chút nào.

Now, when I was young, school was sort of OK but...

Hồi còn nhỏ, trường học đối với tôi cũng tạm ổn nhưng...

I found quite often that school got in the way of learning

Tôi thường thấy trường học lại cản trở việc học

so I had this question in mind: How do you learn faster?

nên tôi luôn mang câu hỏi này trong đầu: Làm sao để học nhanh hơn?

And this began when I was very, very young,

Và điều này bắt đầu từ khi tôi còn rất, rất nhỏ,

when I was 11 years old,

khi tôi mới 11 tuổi,

I wrote a letter to researchers in the Soviet Union, asking about hypnopaedia,

tôi đã viết thư cho các nhà nghiên cứu ở Liên Xô, hỏi về hypnopaedia,

this is sleep-learning,

tức là học trong khi ngủ,

where you get a tape recorder, you put it beside your bed

tức là bạn đặt một máy ghi âm cạnh giường

and it turns on in the middle of the night when you're sleeping,

và nó bật lên giữa đêm khi bạn đang ngủ,

and you're supposed to be learning from this.

và bạn được cho là sẽ học được từ đó.

A good idea, unfortunately it doesn't work.

Một ý tưởng hay, nhưng tiếc là nó không hiệu quả.

But, hypnopaedia did open the doors to research in other areas

Nhưng hypnopaedia đã mở ra cánh cửa nghiên cứu sang các lĩnh vực khác

and we've had incredible discoveries about learning that began with that first question.

và chúng ta đã có những khám phá đáng kinh ngạc về việc học, bắt đầu từ câu hỏi đầu tiên ấy.

I went on from there to become passionate about psychology

Từ đó, tôi tiếp tục trở nên đam mê tâm lý học

and I have been involved in psychology in many different ways

và tôi đã gắn bó với tâm lý học theo nhiều cách khác nhau

for the rest of my life up until this point.

suốt phần đời còn lại của tôi cho đến thời điểm này.

In 1981, I took myself to China

Năm 1981, tôi tự mình sang Trung Quốc

and I decided that I was going to be native level in Chinese inside two years.

và tôi quyết định sẽ đạt trình độ như người bản xứ trong tiếng Trung chỉ trong hai năm.

Now, you need to understand that in 1981, everybody thought

Bạn cần hiểu rằng vào năm 1981, ai cũng nghĩ

Chinese was really, really difficult

tiếng Trung thực sự cực kỳ khó

and that a Westerner could study for 10 years or more

và rằng một người phương Tây có thể học suốt 10 năm trở lên

and never really get very good at it.

mà vẫn không thực sự giỏi được.

And I also went in with a different idea

Và tôi còn bước vào với một ý tưởng khác

which was: taking all of the conclusions from psychological research up to that point

đó là: lấy tất cả các kết luận từ nghiên cứu tâm lý học tính đến thời điểm đó

and applying them to the learning process.

và áp dụng chúng vào quá trình học tập.

What was really cool was that in six months I was fluent in Mandarin Chinese

Điều thú vị thực sự là chỉ sau sáu tháng, tôi đã nói trôi chảy tiếng Quan Thoại

and it took a little bit longer to get up to native.

và phải mất thêm một chút thời gian nữa mới đạt đến trình độ như người bản xứ.

But I looked around and I saw all of these people from different countries

Nhưng khi nhìn quanh, tôi thấy rất nhiều người đến từ các quốc gia khác nhau

struggling terribly with Chinese,

đang vật lộn rất khổ sở với tiếng Trung,

I saw Chinese people struggling terribly to learn English and other languages,

tôi thấy người Trung Quốc cũng vật lộn rất khổ sở khi học tiếng Anh và các ngôn ngữ khác,

and so my question got refined down to:

và thế là câu hỏi của tôi được thu hẹp lại thành:

How can you help a normal adult

Làm thế nào để giúp một người trưởng thành bình thường

learn a new language quickly, easily and effectively?

học một ngôn ngữ mới một cách nhanh chóng, dễ dàng và hiệu quả?

Now this is a really, really important question in today's world.

Đây là một câu hỏi cực kỳ quan trọng trong thế giới ngày nay.

We have massive challenges with environment, we have massive challenges with social dislocation,

Chúng ta đang đối mặt với những thách thức lớn về môi trường, những thách thức lớn về sự đứt gãy xã hội,

with wars, all sorts of things going on and if we can't communicate,

chiến tranh và đủ loại vấn đề khác; nếu chúng ta không thể giao tiếp,

we're really going to have difficulty solving these problems.

thì chúng ta sẽ thực sự gặp khó khăn trong việc giải quyết những vấn đề này.

So we need to be able to speak each other's languages,

Vì vậy, chúng ta cần có thể nói được ngôn ngữ của nhau,

this is really, really important.

điều này thực sự, thực sự quan trọng.

The question then is: How do you do that?

Vậy câu hỏi đặt ra là: làm thế nào để làm được điều đó?

Well, it's actually really easy.

Thật ra, điều này thực sự rất dễ.

You look around for people who can already do it,

Bạn tìm xem những người đã làm được điều đó,

you look for situations where it's already working

bạn tìm những tình huống mà điều đó đã hiệu quả

and then you identify the principles and apply them.

rồi xác định các nguyên tắc và áp dụng chúng.

It's called modelling and I've been looking at language learning

Đây gọi là mô hình hóa (modelling), và tôi đã nghiên cứu việc học ngôn ngữ

and modelling language learning for about 15 to 20 years now.

và mô hình hóa việc học ngôn ngữ suốt khoảng 15 đến 20 năm nay.

And my conclusion, my observation from this is

Và kết luận của tôi, quan sát rút ra từ đó là

that any adult can learn a second language to fluency inside six months.

bất kỳ người trưởng thành nào cũng có thể học một ngoại ngữ đến mức trôi chảy trong vòng sáu tháng.

Now when I say this, most people think I'm crazy, this is not possible.

Khi tôi nói điều này, hầu hết mọi người nghĩ tôi điên, rằng điều đó là không thể.

So let me remind everybody of the history of human progress,

Vậy hãy để tôi nhắc mọi người về lịch sử tiến bộ của loài người,

it's all about expanding our limits.

tất cả đều là về việc mở rộng giới hạn của chúng ta.

In 1950, everybody believed that running one mile in four minutes was impossible,

Năm 1950, mọi người đều tin rằng chạy một dặm trong bốn phút là không thể,

and then Roger Bannister did it in 1956

rồi Roger Bannister đã làm được điều đó vào năm 1956

and from there it's got shorter and shorter.

và từ đó thành tích ngày càng được rút ngắn.

100 years ago everybody believed that heavy stuff doesn't fly.

Cách đây 100 năm, mọi người tin rằng những vật nặng không thể bay.

Except it does and we all know this.

Nhưng thực tế chúng bay được, và tất cả chúng ta đều biết điều này.

How does heavy stuff fly?

Vậy vật nặng bay bằng cách nào?

We reorganise the material using principles that we have learned

Chúng ta sắp xếp lại vật liệu dựa trên các nguyên tắc đã học được

from observing nature, birds in this case.

từ việc quan sát tự nhiên, trong trường hợp này là loài chim.

And today we've gone even further...

Và ngày nay chúng ta còn đi xa hơn nữa...

We've gone even further, so you can fly a car.

Chúng ta đã đi xa hơn nữa, nên bạn có thể lái một chiếc ô tô bay.

You can buy one of these for a couple 100.000 US dollars.

Bạn có thể mua một chiếc như vậy với giá vài trăm nghìn đô la Mỹ.

We now have cars in the world that fly.

Giờ đây trên thế giới đã có những chiếc ô tô biết bay.

And there's a different way to fly which we've learned from squirrels.

Và có một cách bay khác mà chúng ta học được từ loài sóc.

So all you need to do is copy what a flying squirrel does,

Vì vậy, bạn chỉ cần bắt chước những gì sóc bay làm,

build a suit called a wing suit and off you go, you can fly like a squirrel.

chế tạo một bộ đồ gọi là bộ đồ cánh, rồi cất cánh, bạn có thể bay như sóc.

Now most people, a lot of people, I wouldn't say everybody

Hầu hết mọi người, nhiều người, tôi sẽ không nói là tất cả mọi người

but a lot of people think they can't draw.

nhưng nhiều người nghĩ rằng họ không biết vẽ.

However there are some key principles, five principles, that you can apply

Tuy nhiên, có một số nguyên tắc then chốt, năm nguyên tắc, mà bạn có thể áp dụng

to learning to draw and you can actually learn to draw in five days.

để học vẽ, và bạn thực sự có thể học vẽ trong năm ngày.

So, if you draw like this, you learn these principles for five days

Vì vậy, nếu bạn vẽ như thế này, bạn học các nguyên tắc này trong năm ngày

and apply them and after five days you can draw something like this.

và áp dụng chúng, sau năm ngày bạn có thể vẽ được thứ giống như thế này.

Now I know this is true because that was my first drawing

Giờ tôi biết điều này là đúng vì đó là bức vẽ đầu tiên của tôi

and after five days of applying these principles that was what I was able to do.

và sau năm ngày áp dụng các nguyên tắc này, đó là điều tôi đã làm được.

And I looked at this and I went:

Và khi nhìn vào bức này, tôi đã nghĩ:

"Wow, so that's how I look like when I'm concentrating so intensely

"Chà, đó là dáng vẻ của tôi khi tôi tập trung cao độ

that my brain is exploding."

đến mức não như muốn nổ tung."

So, anybody can learn to draw in five days

Vì vậy, bất kỳ ai cũng có thể học vẽ trong năm ngày

and in the same way, with the same logic,

và theo cùng cách, cùng logic đó,

anybody can learn a second language in six months.

bất kỳ ai cũng có thể học một ngoại ngữ trong sáu tháng.

How? There are five principles and seven actions.

Làm thế nào? Có năm nguyên tắc và bảy hành động.

There may be a few more but these are absolutely core.

Có thể còn vài điều nữa nhưng đây là những điều cốt lõi tuyệt đối.

And before I get into those I just want to talk about two myths,

Và trước khi đi vào những điều đó, tôi muốn nói về hai quan niệm sai lầm,

I want to dispel two myths.

tôi muốn xóa bỏ hai quan niệm sai lầm này.

The first is that you need talent.

Thứ nhất là bạn cần có tài năng.

Let me tell you about Zoe.

Để tôi kể cho bạn nghe về Zoe.

Zoe came from Australia, went to Holland, was trying to learn Dutch,

Zoe đến từ Úc, sang Hà Lan, và cố gắng học tiếng Hà Lan,

struggling extremely, extremely... a great deal and finally people were saying: "You're completely useless,"

vật lộn vô cùng, vô cùng... rất nhiều, và cuối cùng mọi người nói: "Bạn hoàn toàn vô dụng."

"you're not talented," "give up," "you're a waste of time"

"bạn không có năng khiếu," "từ bỏ đi," "bạn chỉ phí thời gian thôi"

and she was very, very depressed.

và cô ấy đã vô cùng, vô cùng chán nản.

And then she came across these five principles,

Rồi cô ấy tình cờ biết đến năm nguyên tắc này,

she moved to Brazil and she applied them

cô ấy chuyển đến Brazil và áp dụng chúng

and in six months she was fluent in Portuguese, so talent doesn't matter.

và chỉ sau sáu tháng, cô ấy đã nói thành thạo tiếng Bồ Đào Nha, vì vậy năng khiếu không quan trọng.

People also think that immersion in a new country is the way to learn a language.

Mọi người cũng cho rằng sống hòa nhập ở một đất nước mới là cách để học ngôn ngữ.

But look around Hong Kong, look at all the westerners

Nhưng hãy nhìn quanh Hong Kong, nhìn tất cả những người phương Tây

who've been here for 10 years, who don't speak a word of Chinese.

đã sống ở đây 10 năm mà không biết nói một từ tiếng Quảng Đông nào.

Look at all the Chinese living in America, Britain, Australia, Canada

Hãy nhìn những người Trung Quốc sống ở Mỹ, Anh, Úc, Canada

have been there 10, 20 years and they don't speak any English.

đã ở đó 10, 20 năm mà vẫn không nói được tiếng Anh nào.

Immersion per se does not work.

Bản thân việc hòa nhập tự nó không có tác dụng.

Why? Because a drowning man cannot learn to swim.

Tại sao? Vì một người đang chết đuối thì không thể học bơi.

When you don't speak a language, you're like a baby.

Khi bạn chưa biết một ngôn ngữ, bạn giống như một đứa trẻ sơ sinh.

And if you drop yourself into a context

Và nếu bạn đặt mình vào một môi trường

which is all adults talking about stuff over your head, you won't learn.

mà ở đó toàn người lớn nói những chuyện vượt quá tầm hiểu của bạn, thì bạn sẽ không học được gì.

So, what are the five principles that you need to pay attention to?

Vậy, năm nguyên tắc mà bạn cần chú ý là gì?

First: the four words, attention, meaning, relevance and memory,

Thứ nhất: bốn từ khóa là sự chú ý, ý nghĩa, tính liên quan và trí nhớ,

and these interconnect in very, very important ways.

và chúng liên kết với nhau theo những cách vô cùng quan trọng.

Especially when you're talking about learning.

Đặc biệt là khi nói về việc học.

Come with me on a journey through a forest.

Hãy cùng tôi đi xuyên qua một khu rừng.

You go on a walk through a forest

Bạn đi bộ qua một khu rừng

and you see something like this... Little marks on a tree,

và bạn thấy thứ như thế này... Những vết khắc nhỏ trên thân cây,

maybe you pay attention, maybe you don't.

có thể bạn chú ý, cũng có thể bạn không.

You go another 50 metres and you see this...

Bạn đi thêm 50 mét nữa và thấy thứ này...

You should be paying attention.

Lúc này bạn nên chú ý đấy.

Another 50 metres, if you haven't been paying attention, you see this...

Thêm 50 mét nữa, nếu bạn không để ý, bạn sẽ thấy cái này...

And at this point, you're paying attention.

Và đến lúc này, bạn đã bắt đầu chú ý.

And you've just learned that this... is important, it's relevant because it means this,

Và bạn vừa biết rằng cái này... quan trọng, nó liên quan vì nó có nghĩa là điều này,

and anything that is related, any information related to your survival

và bất cứ thứ gì có liên quan, bất kỳ thông tin nào liên quan đến sự sống còn của bạn

is stuff that you're going to pay attention to

là những thứ bạn sẽ chú ý tới

and therefore you're going to remember it.

và do đó bạn sẽ ghi nhớ nó.

If it's related to your personal goals,

Nếu nó liên quan đến mục tiêu cá nhân của bạn,

then you're going to pay attention to it.

thì bạn sẽ chú ý đến nó.

If it's relevant, you're going to remember it.

Nếu nó có liên quan, bạn sẽ ghi nhớ nó.

So, the first rule, first principle for learning a language

Vì vậy, quy tắc đầu tiên, nguyên tắc đầu tiên khi học một ngôn ngữ

is focus on language content that is relevant to you.

là tập trung vào nội dung ngôn ngữ có liên quan đến bạn.

Which brings us to tools.

Điều này đưa chúng ta đến chuyện công cụ.

We master tools by using tools and we learn tools the fastest

Chúng ta làm chủ công cụ bằng cách sử dụng chúng, và học công cụ nhanh nhất

when they are relevant to us.

khi chúng liên quan đến chúng ta.

So let me share a story.

Vậy để tôi kể một câu chuyện.

A keyboard is a tool.

Bàn phím là một công cụ.

Typing Chinese a certain way, there are methods for this. That's a tool.

Gõ tiếng Trung theo một cách nhất định, có những phương pháp cho việc này. Đó cũng là một công cụ.

I had a colleague many years ago

Nhiều năm trước, tôi có một đồng nghiệp

who went to night school; Tuesday night, Thursday night,

đi học ca tối; tối thứ Ba, tối thứ Năm,

two hours each time, practicing at home,

mỗi lần hai tiếng, luyện tập ở nhà,

she spent nine months, and she did not learn to type Chinese.

cô ấy mất chín tháng mà vẫn không học được cách gõ tiếng Trung.

And one night we had a crisis.

Và một đêm, chúng tôi gặp khủng hoảng.

We had 48 hours to deliver a training manual in Chinese.

Chúng tôi chỉ có 48 giờ để giao một cuốn sổ tay đào tạo bằng tiếng Trung.

And she got the job, and I can guarantee you

Và cô ấy nhận công việc, và tôi có thể đảm bảo với bạn

in 48 hours, she learned to type Chinese

trong 48 giờ, cô ấy đã học được cách gõ tiếng Trung

because it was relevant, it was meaningful, it was important,

bởi vì nó liên quan, nó có ý nghĩa, nó quan trọng,

she was using a tool to create value.

cô ấy đang dùng một công cụ để tạo ra giá trị.

So the second principle for learning a language is to use your language

Vì vậy, nguyên tắc thứ hai để học một ngôn ngữ là sử dụng ngôn ngữ của bạn

as a tool to communicate right from day one.

như một công cụ giao tiếp ngay từ ngày đầu tiên.

As a kid does.

Giống như trẻ con vẫn làm.

When I first arrived in China, I didn't speak a word of Chinese,

Khi lần đầu tôi đến Trung Quốc, tôi không nói được một từ tiếng Trung nào,

and on my second week, I got to take a train ride overnight.

và vào tuần thứ hai, tôi đã có dịp đi tàu hỏa qua đêm.

I spent eight hours sitting in the dining car

Tôi đã ngồi suốt tám tiếng trong toa ăn uống

talking to one of the guards on the train,

nói chuyện với một trong những nhân viên an ninh trên tàu,

he took an interest in me for some reason,

không hiểu vì lý do gì anh ấy lại quan tâm đến tôi,

and we just chatted all night in Chinese

và chúng tôi cứ trò chuyện suốt đêm bằng tiếng Trung

and he was drawing pictures and making movements with his hands

còn anh ấy thì vẽ hình và dùng tay làm động tác

and facial expressions and piece by piece by piece I understood more and more.

cùng nét mặt, và từng chút một, từng chút một, tôi hiểu ngày càng nhiều hơn.

But what was really cool, was two weeks later,

Nhưng điều thực sự thú vị là hai tuần sau,

when people were talking Chinese around me, I was understanding some of this

khi mọi người nói tiếng Trung xung quanh tôi, tôi đã hiểu được một phần

and I hadn't even made any effort to learn that.

dù tôi thậm chí chưa hề cố gắng học điều đó.

What had happened, I'd absorbed it that night on the train,

Điều đã xảy ra là tôi đã tiếp thu nó vào đêm hôm đó trên tàu,

which brings us to the third principle.

và điều này dẫn chúng ta đến nguyên tắc thứ ba.

When you first understand the message,

Khi bạn hiểu thông điệp trước tiên,

then you will acquire the language unconsciously.

thì bạn sẽ tiếp thu ngôn ngữ một cách vô thức.

And this is really, really well documented now, it's something called comprehensible input.

Và điều này hiện đã được ghi nhận rất rõ ràng, đó là thứ được gọi là đầu vào có thể hiểu được.

There's 20 or 30 years of research on this,

Đã có 20 hoặc 30 năm nghiên cứu về điều này,

Stephen Krashen, a leader in the field,

Stephen Krashen, một người đi đầu trong lĩnh vực này,

has published all sorts of these different studies

đã công bố đủ loại nghiên cứu khác nhau

and this is just from one of them.

và đây chỉ là một trong số đó.

The purple bars show the scores on different tests for language.

Các cột màu tím thể hiện điểm số trong các bài kiểm tra ngôn ngữ khác nhau.

The purple people were people who had learned by grammar and formal study,

Nhóm người màu tím là những người học bằng ngữ pháp và học theo phương pháp chính quy,

the green ones are the ones who learned by comprehensible input.

còn nhóm màu xanh lá là những người học bằng đầu vào có thể hiểu được.

So, comprehension works. Comprehension is key

Vậy nên, việc hiểu thông điệp mới có tác dụng. Khả năng hiểu là chìa khóa

and language learning is not about accumulating lots of knowledge.

và việc học ngôn ngữ không phải là tích lũy thật nhiều kiến thức.

In many, many ways it's about physiological training.

Xét theo nhiều khía cạnh, nó chính là sự rèn luyện về mặt sinh lý.

A woman I know from Taiwan did great in English at school,

Một người phụ nữ tôi quen đến từ Đài Loan đã học tiếng Anh rất giỏi ở trường,

she got A grades all the way through,

cô ấy đạt điểm A suốt cả quá trình học,

went through college, A grades, went to the US

học đại học vẫn điểm A, rồi sang Mỹ

and found she couldn't understand what people were saying.

và nhận ra mình không thể hiểu người ta đang nói gì.

And people started asking her: "Are you deaf?"

Và mọi người bắt đầu hỏi cô ấy: "Bạn bị điếc à?"

And she was. English deaf.

Và đúng là cô ấy bị "điếc" tiếng Anh.

Because we have filters in our brain that filter in

Bởi vì não chúng ta có những bộ lọc giữ lại

the sounds that we are familiar with

những âm thanh mà chúng ta quen thuộc

and they filter out the sounds of languages that we're not.

và loại bỏ những âm thanh của các ngôn ngữ mà chúng ta không quen.

And if you can't hear it, you won't understand it,

Nếu bạn không nghe được âm thanh đó, bạn sẽ không hiểu nó,

if you can't understand it, you're not going to learn it.

nếu không hiểu nó, bạn sẽ không thể học nó.

So you actually have to be able to hear these sounds.

Vì vậy, bạn thực sự phải có khả năng nghe được những âm thanh này.

And there are ways to do that but it's physiological training.

Có những cách để làm điều đó, nhưng đó là sự rèn luyện về mặt sinh lý.

Speaking takes muscle.

Nói cần đến cơ bắp.

You've got 43 muscles in your face,

Khuôn mặt bạn có 43 cơ,

you have to coordinate those in a way

bạn phải phối hợp chúng sao cho

that you make sounds that other people will understand.

tạo ra những âm thanh mà người khác có thể hiểu.

If you've ever done a new sport for a couple of days,

Nếu bạn từng tập một môn thể thao mới trong vài ngày,

and you know how your body feels? Hurts?

thì bạn biết cơ thể mình cảm thấy thế nào chứ? Đau nhức, phải không?

If your face is hurting, you're doing it right.

Nếu mặt bạn đau vì cười, nghĩa là bạn đang làm đúng.

And the final principle is state. Psycho-physiological state.

Và nguyên tắc cuối cùng là trạng thái. Trạng thái tâm sinh lý.

If you're sad, angry, worried, upset, you're not going to learn. Period.

Nếu bạn buồn, giận, lo lắng, bực bội, bạn sẽ không học được. Hết.

If you're happy, relaxed, in an Alpha brain state, curious,

Nếu bạn vui vẻ, thư giãn, ở trạng thái não Alpha, tò mò,

you're going to learn really quickly,

bạn sẽ học rất nhanh,

and very specifically you need to be tolerant of ambiguity.

và cụ thể là bạn cần chấp nhận sự không rõ ràng.

If you're one of those people who needs to understand 100 percent

Nếu bạn là kiểu người phải hiểu 100 phần trăm

every word you're hearing, you will go nuts,

từng từ mình nghe, bạn sẽ phát điên lên,

because you'll be incredibly upset all the time, because you're not perfect.

vì bạn sẽ luôn cực kỳ bực bội, bởi vì bạn không hoàn hảo.

If you're comfortable with getting some, not getting some,

Nếu bạn thoải mái với việc hiểu được một phần, không hiểu một phần,

just paying attention to what you do understand,

chỉ chú ý đến những gì bạn hiểu,

you're going to be fine, relaxed, and you'll be learning quickly.

bạn sẽ ổn thôi, thư giãn, và bạn sẽ học nhanh.

So based on those five principles, what are the seven actions that you take?

Vậy dựa trên năm nguyên tắc đó, bảy hành động bạn thực hiện là gì?

Number one: Listen a lot.

Số một: Nghe thật nhiều.

I call it brain soaking.

Tôi gọi đó là ngâm não.

You put yourself in a context

Bạn đặt mình vào một môi trường

where you're hearing tons and tons and tons of a language

nơi bạn nghe thật nhiều, thật nhiều một ngôn ngữ

and it doesn't matter if you understand it or not.

và không quan trọng bạn có hiểu hay không.

You're listening to the rhythms, to patterns that repeat,

Bạn đang lắng nghe nhịp điệu, những mẫu lặp lại,

you're listening to things that stand out.

bạn đang lắng nghe những điều nổi bật.

(Chinese) Pào nǎozi.

(Tiếng Trung) Pào nǎozi.

(English) So, just soak your brain in this.

(Tiếng Anh) Vậy thì, cứ ngâm não bạn trong đó.

The second action is that you get the meaning first,

Hành động thứ hai là bạn nắm được ý nghĩa trước,

even before you get the words.

thậm chí trước khi bạn hiểu từng từ.

You go: "Well how do I do that? I don't know the words!"

Bạn sẽ hỏi: "Vậy làm sao để làm được điều đó? Mình đâu biết từ!"

Well, you understand what these different postures mean.

Được rồi, bạn hiểu những tư thế khác nhau này có nghĩa là gì.

Human communication is body language in many, many ways, so much body language.

Giao tiếp của con người theo nhiều cách là ngôn ngữ cơ thể, rất nhiều ngôn ngữ cơ thể.

From body language you can understand a lot of communication,

Từ ngôn ngữ cơ thể, bạn có thể hiểu được rất nhiều thông tin giao tiếp,

therefore, you're understanding, you're acquiring through comprehensible input.

do đó, bạn đang hiểu, bạn đang tiếp thu thông qua đầu vào dễ hiểu.

And you can also use patterns that you already know.

Và bạn cũng có thể dùng những mẫu câu mà bạn đã biết.

If you're a Chinese speaker of Mandarin and Cantonese and you go to Vietnam,

Nếu bạn nói được tiếng Quan Thoại và tiếng Quảng Đông và đến Việt Nam,

you will understand 60 percent of what they say to you in daily conversation,

bạn sẽ hiểu được 60 phần trăm những gì họ nói với bạn trong hội thoại hằng ngày,

because Vietnamese is about 30 percent Mandarin, 30 percent Cantonese.

vì tiếng Việt khoảng 30 phần trăm là tiếng Quan Thoại, 30 phần trăm là tiếng Quảng Đông.

The third action: Start mixing.

Hành động thứ ba: Bắt đầu kết hợp.

You probably have never thought of this

Có lẽ bạn chưa bao giờ nghĩ về điều này

but if you've got 10 verbs, 10 nouns and 10 adjectives,

nhưng nếu bạn có 10 động từ, 10 danh từ và 10 tính từ,

you can say 1000 different things.

bạn có thể nói được 1000 điều khác nhau.

Language is a creative process.

Ngôn ngữ là một quá trình sáng tạo.

What do babies do? OK, "me", "bath", "now".

Trẻ sơ sinh làm gì? Được rồi, "me", "bath", "now".

OK, that's how they communicate.

Được rồi, đó là cách chúng giao tiếp.

So start mixing, get creative, have fun with it,

Vì vậy, hãy bắt đầu kết hợp, sáng tạo và vui vẻ với nó,

it doesn't have to be perfect, just has to work.

không cần phải hoàn hảo, chỉ cần hiệu quả là được.

And when you're doing this, you focus on the core.

Và khi làm điều này, bạn tập trung vào phần cốt lõi.

What does that mean?

Điều đó có nghĩa là gì?

Well, any language is high frequency content.

Bất kỳ ngôn ngữ nào cũng là nội dung có tần suất sử dụng cao.

In English 1000 words covers 85 percent

Trong tiếng Anh, 1000 từ bao phủ 85 phần trăm

of anything you're ever going to say in daily communication.

mọi điều bạn có thể nói trong giao tiếp hằng ngày.

3000 words gives you 98 percent

3000 từ cho bạn 98 phần trăm

of anything you're going to say in daily conversation.

mọi điều bạn sẽ nói trong hội thoại hằng ngày.

You got 3000 words, you're speaking the language.

Bạn có 3000 từ, nghĩa là bạn đã nói được ngôn ngữ đó.

The rest is icing on the cake.

Phần còn lại chỉ là thứ thêm vào cho đẹp thôi.

And when you're just beginning with a new language,

Và khi bạn mới bắt đầu học một ngôn ngữ mới,

start with your tool box. Week number one,

hãy bắt đầu với bộ công cụ của bạn. Tuần đầu tiên,

in your new language you say things like:

bằng ngôn ngữ mới, bạn sẽ nói những câu như:

"How do you say that?" "I don't understand,"

"How do you say that?" "I don't understand,"

"repeat that please," "what does that mean?"

"repeat that please," "what does that mean?"

all in your target language.

tất cả đều bằng ngôn ngữ bạn đang học.

You're using it as a tool, making it useful to you,

Bạn đang dùng nó như một công cụ, biến nó thành thứ hữu ích với bạn,

it's relevant to learn other things about the language.

và từ đó việc học những điều khác về ngôn ngữ trở nên có ý nghĩa.

By week two, you should be saying things like:

Đến tuần thứ hai, bạn nên bắt đầu nói những câu như:

"me," "this," "you," "that," "give," you know, "hot,"

"me," "this," "you," "that," "give," bạn biết đấy, "hot,"

simple pronouns, simple nouns, simple verbs, simple adjectives, communicating like a baby.

đại từ đơn giản, danh từ đơn giản, động từ đơn giản, tính từ đơn giản, giao tiếp như một em bé.

And by the third or fourth week, you're getting into "glue words."

Và đến tuần thứ ba hoặc thứ tư, bạn bắt đầu làm quen với "glue words" (từ kết nối).

"Although," "but," "therefore," these are logical transformers

"Although," "but," "therefore", đây là những từ chuyển đổi logic

that tie bits of a language together, allowing you to make more complex meaning.

giúp liên kết các phần của ngôn ngữ lại với nhau, cho phép bạn diễn đạt ý nghĩa phức tạp hơn.

At that point you're talking.

Đến lúc đó, bạn đã thực sự biết nói chuyện.

And when you're doing that, you should get yourself a language parent.

Và khi đã làm được như vậy, bạn nên tìm cho mình một "người cha/mẹ ngôn ngữ".

If you look at how children and parents interact, you'll understand what this means.

Nếu bạn nhìn cách trẻ em và cha mẹ tương tác, bạn sẽ hiểu điều này có nghĩa là gì.

When a child is speaking, it'll be using simple words, simple combinations,

Khi một đứa trẻ nói, chúng dùng những từ đơn giản, những cách ghép đơn giản,

sometimes quite strange, sometimes very strange pronunciation,

đôi khi khá kỳ lạ, đôi khi phát âm rất lạ,

other people from outside the family don't understand it.

và người ngoài gia đình không hiểu được.

But the parents do.

Nhưng cha mẹ thì hiểu.

And so the kid has a safe environment, gets confidence.

Vì vậy đứa trẻ có một môi trường an toàn và có được sự tự tin.

The parents talk to the children with body language

Cha mẹ nói chuyện với con bằng ngôn ngữ cơ thể

and with simple language they know the child understands.

và bằng ngôn ngữ đơn giản mà họ biết con mình hiểu.

So you have a comprehensible input environment that's safe,

Vì vậy, bạn có một môi trường đầu vào dễ hiểu và an toàn,

we know it works; otherwise none of you would speak your mother tongue.

chúng ta biết nó hiệu quả; nếu không thì không ai trong các bạn có thể nói được tiếng mẹ đẻ.

So you get yourself a language parent,

Vậy nên bạn hãy tìm cho mình một "người cha mẹ ngôn ngữ",

who's somebody interested in you as a person

tức là một người quan tâm đến bạn với tư cách một con người

who will communicate with you essentially as an equal,

và giao tiếp với bạn về cơ bản như với một người ngang hàng,

but pay attention to help you understand the message.

nhưng luôn chú ý giúp bạn hiểu được thông điệp.

There are four rules of a language parent.

Người cha mẹ ngôn ngữ có bốn quy tắc.

Spouses are not very good at this, OK?

Vợ chồng thường không giỏi việc này, được chứ?

But the four rules are,

Nhưng bốn quy tắc đó là:

first of all, they will work hard to understand what you mean

thứ nhất, họ sẽ cố gắng hết sức để hiểu bạn muốn nói gì

even when you're way off beat.

ngay cả khi bạn nói sai lệch rất xa.

Secondly, they will never correct your mistakes.

Thứ hai, họ sẽ không bao giờ sửa lỗi của bạn.

Thirdly, they will feed back their understanding of what you are saying

Thứ ba, họ sẽ phản hồi lại sự hiểu biết của họ về những gì bạn nói

so that you can respond appropriately and get that feedback

để bạn có thể đáp lại phù hợp và nhận được phản hồi đó

and then they will use words that you know.

và sau đó, họ sẽ dùng những từ mà bạn đã biết.

The sixth thing you have to do, is copy the face.

Điều thứ sáu bạn cần làm là bắt chước khuôn mặt.

You got to get the muscles working right,

Bạn phải làm cho các cơ mặt hoạt động đúng cách,

so you can sound in a way that people will understand you.

để phát âm sao cho người khác có thể hiểu bạn.

There's a couple of things you do.

Có một vài việc bạn có thể làm.

One is that you hear how it feels, and feel how it sounds

Một là bạn nghe xem cảm giác khi nói ra thế nào, và cảm nhận âm thanh phát ra ra sao,

which means you have a feedback loop operating in your face,

nghĩa là bạn có một vòng phản hồi hoạt động trên khuôn mặt mình,

but ideally if you can look at a native speaker

nhưng lý tưởng nhất là nếu bạn có thể nhìn một người bản ngữ

and just observe how they use their face,

và chỉ quan sát cách họ dùng khuôn mặt,

let your unconscious mind absorb the rules,

để tiềm thức của bạn tự tiếp thu các quy tắc,

then you're going to be able to pick it up.

thì khi đó bạn sẽ có thể học được nó.

And if you can't get a native speaker to look at, you can use stuff like this...

Và nếu bạn không thể nhờ người bản xứ xem giúp, bạn có thể dùng những thứ như thế này...

(Female voice) Sing, song, king, stung, hung.

(Giọng nữ) Sing, song, king, stung, hung.

(Chris Lonsdale) And the final idea here, the final action you need to take

(Chris Lonsdale) Và ý tưởng cuối cùng ở đây, hành động cuối cùng bạn cần thực hiện

is something that I call "direct connect".

là điều mà tôi gọi là "kết nối trực tiếp".

What does this mean? Well most people learning a second language

Điều này có nghĩa là gì? Thì hầu hết người học ngoại ngữ

sort of take the mother tongue words and the target words and go over them

thường lấy từ tiếng mẹ đẻ và từ đích rồi lặp đi lặp lại chúng

again and again in their mind to try and remember them. Really inefficient.

trong đầu để cố ghi nhớ. Cách này thực sự kém hiệu quả.

What you need to do is realise that

Điều bạn cần làm là nhận ra rằng

everything you know is an image inside your mind, it's feelings,

mọi thứ bạn biết đều là một hình ảnh trong tâm trí, là cảm xúc,

if you talk about fire, you can smell the smoke,

nếu bạn nói về lửa, bạn có thể ngửi thấy mùi khói,

you can hear the crackling, you can see the flames,

bạn có thể nghe tiếng lách tách, bạn có thể thấy ngọn lửa,

so what you do, is you go into that imagery and all of that memory

vì vậy điều bạn làm là đi vào hình ảnh và toàn bộ ký ức đó

and you come out with another pathway. So I call it "same box, different path".

rồi bạn đi ra với một con đường khác. Vì vậy tôi gọi nó là "cùng một hộp, khác đường đi".

You come out of that pathway and you build it over time,

Bạn đi ra khỏi con đường đó và xây dựng nó theo thời gian,

you become more and more skilled at just connecting the new sounds

bạn ngày càng thành thạo hơn trong việc chỉ kết nối các âm thanh mới

to those images that you already have, into that internal representation.

với những hình ảnh bạn đã có, vào biểu tượng bên trong đó.

And over time you even become naturally good at that process, that becomes unconscious.

Và theo thời gian, bạn thậm chí trở nên giỏi quá trình đó một cách tự nhiên, nó trở thành vô thức.

So, there are five principles that you need to work with, seven actions,

Vì vậy, có năm nguyên tắc bạn cần làm việc với, bảy hành động,

if you do any of them, you're going to improve.

nếu bạn thực hiện bất kỳ hành động nào trong số đó, bạn sẽ tiến bộ.

And remember these are things under your control as the learner.

Và hãy nhớ rằng đây là những điều nằm trong tầm kiểm soát của bạn với tư cách người học.

Do them all and you're going to be fluent in a second language in six months.

Làm tất cả chúng và bạn sẽ thông thạo một ngoại ngữ trong sáu tháng.

Thank you.

Cảm ơn.