TED 1 lượt xem
Bấm Phát để bắt đầu. Bấm vào từ trong phụ đề để tra và lưu.
, ,
Hồi học đại học, tôi học chuyên ngành chính trị học.
.
Nghĩa là tôi phải viết rất nhiều bài luận.
, ,
Giờ thì khi một sinh viên bình thường viết luận,
.
họ có thể chia công việc ra như thế này.
, -- ,
Tức là, bạn biết đấy, có thể bắt đầu hơi chậm,
nhưng trong tuần đầu bạn làm được đủ việc
, , , .
để về sau, dù có vài ngày làm việc nặng hơn, mọi thứ vẫn hoàn thành và không bị dồn ép.
.
Và tôi cũng muốn làm theo cách đó.
.
Đó sẽ là kế hoạch.
,
Tôi sẽ chuẩn bị sẵn mọi thứ,
, , ,
nhưng rồi thực tế, bài luận lại đến hạn,
.
và rồi tôi lại làm kiểu thế này.
.
Và chuyện đó lặp lại ở mọi bài luận.
90- ,
Nhưng rồi đến khóa luận tốt nghiệp 90 trang của tôi,
.
một bài mà bạn được kỳ vọng dành cả năm để thực hiện.
, .
Và tôi biết với loại bài như vậy, cách làm việc thông thường của tôi là không khả thi.
.
Đó là một dự án quá lớn.
,
Vì vậy tôi lên kế hoạch cẩn thận,
.
và quyết định mình phải đi theo kiểu như thế này.
.
Đây là cách cả năm sẽ diễn ra.
, ,
Tức là tôi sẽ bắt đầu nhẹ nhàng, tăng dần cường độ vào giữa năm,
,
và cuối cùng tăng tốc hết cỡ
.
giống như một chiếc cầu thang nhỏ.
?
Leo cầu thang thì khó đến mức nào chứ?
, ?
Chẳng có gì to tát, đúng không?
, .
Nhưng rồi, điều buồn cười nhất đã xảy ra.
?
Mấy tháng đầu tiên ấy à?
, .
Chúng trôi qua, và tôi chẳng làm được gì ra hồn.
.
Thế là chúng tôi có một kế hoạch mới được điều chỉnh, nghe rất tuyệt.
-- ,
Rồi thì -- Nhưng rồi những tháng giữa ấy cũng trôi qua,
, .
tôi thật sự chẳng viết được chữ nào, và thế là chúng tôi đã ở đây.
, .
Rồi hai tháng biến thành một tháng, rồi một tháng lại thành hai tuần.
,
Và một ngày nọ, tôi thức dậy chỉ còn ba ngày nữa là đến hạn nộp,
,
mà vẫn chưa viết được một chữ nào,
:
nên tôi làm việc duy nhất mình có thể làm:
90 72 , --
tôi viết 90 trang trong 72 giờ, thức trắng không phải một mà tới hai đêm --
-- ,
con người không được phép thức trắng hai đêm liên tiếp -- rồi chạy nước rút qua khuôn viên trường,
, .
lao người như trong thước phim quay chậm, và nộp kịp đúng giờ chót.
.
Tôi cứ nghĩ mọi chuyện đến đó là kết thúc.
, .
Nhưng một tuần sau, tôi nhận được một cuộc gọi, và là từ nhà trường.
, " ?"
Họ hỏi: "Có phải Tim Urban đó không?"
, "."
Tôi đáp: "Vâng."
, " ."
Họ nói: "Chúng tôi cần nói chuyện về luận văn của em."
, "."
Tôi đáp: "Vâng ạ."
, " ."
Và họ nói: "Đây là luận văn hay nhất mà chúng tôi từng thấy."
.
Chuyện đó không hề xảy ra.
, .
Đó là một luận văn rất, rất tệ.
,
Tôi chỉ muốn tận hưởng khoảnh khắc ấy, khi tất cả các bạn nghĩ rằng,
" !"
"Anh chàng này thật tuyệt vời!"
, , , .
Không, không, nó thật sự rất, rất tệ.
, .
Dù sao thì hôm nay tôi là một anh chàng viết lách và làm blog.
.
Tôi viết blog Wait But Why.
, .
Và cách đây vài năm, tôi quyết định viết về thói trì hoãn.
,
Hành vi của tôi luôn khiến những người không trì hoãn xung quanh đều bối rối,
và tôi muốn giải thích cho những người không trì hoãn trên thế giới
,
điều gì diễn ra trong đầu những người hay trì hoãn,
.
và vì sao chúng tôi lại như vậy.
,
Lúc đó, tôi có một giả thuyết rằng não của người trì hoãn thực sự khác
.
so với não của những người khác.
,
Để kiểm chứng điều này, tôi đã tìm được một phòng thí nghiệm MRI
cho phép tôi quét não của chính mình
, .
và não của một người đã được chứng minh là không trì hoãn, để tôi có thể so sánh hai bộ não.
.
Hôm nay tôi thực sự mang chúng đến đây để cho các bạn xem.
.
Tôi muốn các bạn quan sát kỹ xem có nhận ra sự khác biệt nào không.
,
Tôi biết nếu bạn không phải là chuyên gia về não bộ được đào tạo bài bản,
, , ?
thì sự khác biệt không hề rõ ràng, nhưng cứ xem thử nhé?
.
Đây là não của một người không trì hoãn.
...
Và bây giờ...
.
đây là não của tôi.
.
Có một sự khác biệt.
,
Cả hai bộ não đều có một Người Ra Quyết Định Lý Trí, nhưng não của người trì hoãn
.
còn có thêm một Con Khỉ Thỏa Mãn Tức Thời.
, ?
Vậy điều này có nghĩa gì đối với người trì hoãn?
, .
Điều đó có nghĩa là mọi thứ vẫn ổn cho đến khi chuyện này xảy ra.
,
Vậy nên Người Ra Quyết Định Lý Trí sẽ đưa ra quyết định hợp lý là làm một việc gì đó hiệu quả,
, ,
nhưng Con Khỉ không thích kế hoạch đó, nên nó thực sự cầm lái,
, ",
và nó nói: "Thực ra, hãy đọc toàn bộ trang Wikipedia
/ , .
về vụ bê bối Nancy Kerrigan/ Tonya Harding, vì tôi vừa nhớ ra chuyện đó đã xảy ra.
-- ,
Sau đó -- sau đó chúng ta sẽ đi tới tủ lạnh,
10 .
để xem có gì mới trong đó kể từ 10 phút trước không.
,
Sau đó, chúng ta sẽ lao vào một vòng xoáy YouTube
bắt đầu bằng các video Richard Feynman nói về nam châm
, .
và kết thúc rất, rất lâu sau đó với việc chúng ta xem các cuộc phỏng vấn mẹ của Justin Bieber.
" ,
"Tất cả việc đó sẽ mất một lúc,
.
nên hôm nay chúng ta sẽ không còn chỗ trong lịch cho bất kỳ công việc nào.
!"
Xin lỗi nhé!"
() , ?
(Thở dài) Giờ thì chuyện gì đang xảy ra vậy?
Con Khỉ Thỏa Mãn Tức Thì trông không giống kiểu người
.
mà bạn muốn ngồi sau tay lái.
.
Nó sống hoàn toàn trong khoảnh khắc hiện tại.
, ,
Nó không có ký ức về quá khứ, không biết gì về tương lai,
: .
và nó chỉ quan tâm đến hai điều: dễ dàng và vui thích.
, , .
Trong thế giới động vật, điều đó vận hành ổn.
Nếu bạn là một con chó
,
và bạn dành cả đời chỉ làm những việc dễ dàng và thú vị,
!
thì bạn là một thành công lớn!
, .
Và với Con Khỉ, con người chỉ là một loài động vật khác.
, ,
Bạn phải ngủ đủ giấc, ăn đủ no và sinh sôi đến thế hệ tiếp theo,
.
điều mà vào thời bộ lạc có lẽ vẫn ổn.
, , .
Nhưng nếu bạn chưa để ý, giờ chúng ta không còn ở thời bộ lạc nữa.
, .
Chúng ta đang sống trong một nền văn minh tiên tiến, còn Con Khỉ thì không biết nó là gì.
, ,
Đó là lý do trong não ta còn có một “anh chàng” khác, Người Ra Quyết Định Lý Trí,
.
người mang lại cho ta khả năng làm những điều mà loài vật nào khác cũng không làm được.
.
Chúng ta có thể hình dung tương lai.
.
Chúng ta có thể nhìn thấy bức tranh toàn cảnh.
.
Chúng ta có thể lập kế hoạch dài hạn.
.
Và anh ấy muốn cân nhắc tất cả những điều đó.
Và anh ấy chỉ muốn chúng ta làm
.
điều hợp lý nhất để làm ngay lúc này.
, ,
Đôi khi, làm những việc dễ chịu và thú vị cũng là hợp lý,
.
chẳng hạn khi bạn đang ăn tối, đi ngủ hay tận hưởng thời gian nghỉ ngơi xứng đáng.
.
Đó là lý do hai bên có phần giao nhau.
.
Đôi khi hai bên đồng ý với nhau.
,
Nhưng có những lúc, việc làm
,
những việc khó khăn và kém dễ chịu hơn mới thực sự hợp lý hơn nhiều,
.
vì lợi ích của bức tranh toàn cảnh.
.
Và đó là lúc xung đột nảy sinh.
, ,
Và với người trì hoãn, xung đột ấy lần nào cũng có xu hướng kết thúc theo một kiểu nhất định,
,
khiến anh ta phải dành rất nhiều thời gian trong vùng màu cam này,
.
một nơi dễ chịu và thú vị, hoàn toàn nằm ngoài vòng tròn “Hợp Lý”.
.
Tôi gọi nó là Sân Chơi Đen Tối.
,
Giờ thì, Sân Chơi Đen Tối là một nơi
.
mà tất cả những người trì hoãn ngoài kia đều biết rất rõ.
Đó là nơi các hoạt động giải trí diễn ra
.
vào những lúc mà lẽ ra không nên có các hoạt động giải trí ấy.
Niềm vui bạn có ở Sân chơi Bóng tối
, ,
thực ra không phải niềm vui, vì nó hoàn toàn không xứng đáng,
, , , --
và không khí tràn ngập cảm giác tội lỗi, sợ hãi, lo âu, ghét bản thân —
.
tất cả những cảm xúc quen thuộc của người trì hoãn.
, , ,
Và câu hỏi là, trong tình huống này, khi Con Khỉ cầm lái,
,
làm thế nào người trì hoãn có thể tự đưa mình đến vùng xanh này,
, ?
một nơi kém dễ chịu hơn, nhưng là nơi những điều thực sự quan trọng xảy ra?
, ,
Hóa ra người trì hoãn có một thiên thần hộ mệnh,
một người luôn dõi theo và bảo vệ anh ta
-- .
trong những khoảnh khắc đen tối nhất — một thực thể gọi là Quái Vật Hoảng Loạn.
, ,
Quái Vật Hoảng Loạn phần lớn thời gian đều ngủ yên,
nhưng anh ta đột ngột thức dậy bất cứ khi nào thời hạn đến quá gần
, .
hoặc có nguy cơ bị xấu hổ trước công chúng, thảm họa nghề nghiệp hay một hậu quả đáng sợ nào khác.
, .
Và quan trọng là, anh ta là thứ duy nhất mà Con Khỉ sợ hãi.
, ,
Gần đây, anh ta đã trở nên rất liên quan đến cuộc sống của tôi,
bởi vì khoảng sáu tháng trước, những người của TED đã liên hệ với tôi
.
và mời tôi thực hiện một bài nói TED.
, , .
Tất nhiên, tôi đã đồng ý.
.
Từ trước đến nay, tôi luôn mơ ước được thực hiện một bài nói TED.
,
Nhưng giữa lúc phấn khích này,
.
Người Ra Quyết Định Lý Trí dường như có điều khác trong đầu.
, " ?
Anh ta nói: "Chúng ta có hiểu rõ những gì vừa chấp nhận không?
?
Chúng ta có hình dung được điều sẽ xảy ra trong tương lai không?
."
Chúng ta cần ngồi xuống và bắt tay vào việc này ngay bây giờ."
, " ,
Và Con Khỉ nói: "Hoàn toàn đồng ý, nhưng hãy mở Google Earth đã
, 200 ,
và phóng to xuống phía dưới cùng của Ấn Độ, khoảng 200 feet so với mặt đất,
,
rồi cuộn lên trong hai tiếng rưỡi cho đến khi tới phía trên cùng của đất nước,
."
để chúng ta cảm nhận Ấn Độ rõ hơn."
.
Đó là những gì chúng tôi đã làm hôm ấy.
,
Khi sáu tháng trôi thành bốn, rồi thành hai, rồi thành một,
.
đội ngũ TED quyết định công bố danh sách diễn giả.
,
Và tôi mở trang web, và khuôn mặt tôi
.
đang nhìn thẳng lại tôi.
?
Đoán xem ai vừa thức dậy?
,
Thế là Con Quái Vật Hoảng Loạn bắt đầu mất trí,
, .
và vài giây sau, cả hệ thống rơi vào hỗn loạn.
-- , --
Còn Con Khỉ, nhớ nhé, nó khiếp sợ Con Quái Vật Hoảng Loạn,
, !
vụt một cái, nó trèo lên cây!
, ,
Và cuối cùng, cuối cùng, Người Ra Quyết Định Lý Trí có thể cầm lái
.
và tôi có thể bắt đầu chuẩn bị bài nói.
, ,
Giờ thì Con Quái Vật Hoảng Loạn giải thích đủ kiểu hành vi trì hoãn khá điên rồ,
chẳng hạn như việc một người như tôi có thể dành hai tuần
,
mà không sao viết nổi câu mở đầu của một bài luận,
rồi bỗng dưng tìm được tinh thần làm việc khó tin
.
để thức trắng đêm và viết xong tám trang.
, -- .
Và toàn bộ tình huống này, với ba nhân vật, chính là hệ thống của người trì hoãn.
, , .
Nó không đẹp đẽ gì, nhưng cuối cùng thì nó vẫn hiệu quả.
.
Đây là điều tôi quyết định viết trên blog cách đây vài năm.
, .
Khi viết xong, tôi đã kinh ngạc trước phản hồi nhận được.
,
Thực sự có hàng nghìn email gửi về,
,
từ đủ loại người khác nhau trên khắp thế giới,
.
làm đủ loại nghề nghiệp khác nhau.
, , ,
Đó là những người từng là y tá, nhân viên ngân hàng, họa sĩ, kỹ sư
.
và rất, rất nhiều nghiên cứu sinh tiến sĩ.
, : " ."
Và tất cả họ đều viết, nói cùng một điều: "Tôi cũng gặp vấn đề này."
Nhưng điều khiến tôi ấn tượng là sự tương phản giữa giọng điệu nhẹ nhàng của bài đăng
.
và sự nặng nề của những email này.
Những người này viết với sự thất vọng sâu sắc
,
về việc trì hoãn đã làm gì với cuộc đời họ,
.
về việc "Con khỉ" này đã gây ra điều gì cho họ.
, ,
Tôi nghĩ về điều này và tự nhủ,
, , ?
vậy nếu hệ thống của người hay trì hoãn hiệu quả, thì chuyện gì đang xảy ra?
?
Tại sao tất cả những người này lại rơi vào tình cảnh tối tăm đến vậy?
, .
Hóa ra có hai loại trì hoãn.
, , .
Mọi thứ tôi nói hôm nay, các ví dụ tôi đưa ra, đều có hạn chót.
,
Và khi có hạn chót, hậu quả của việc trì hoãn bị giới hạn trong ngắn hạn
.
vì "Con quái vật hoảng loạn" xuất hiện.
Nhưng có loại trì hoãn thứ hai
.
xảy ra trong những tình huống không có hạn chót.
--
Vậy nếu bạn muốn một sự nghiệp mà bạn phải tự khởi động --
, --
chẳng hạn nghệ thuật, hoặc kinh doanh khởi nghiệp --
, ,
ban đầu những việc đó không có hạn chót, vì chưa có gì xảy ra,
cho đến khi bạn đi ra ngoài và làm công việc vất vả
, .
để tạo đà, khiến mọi thứ bắt đầu chuyển động.
Ngoài sự nghiệp, cũng có đủ loại việc quan trọng khác
,
mà không liên quan đến bất kỳ thời hạn nào,
,
chẳng hạn như gặp gỡ gia đình hoặc tập thể dục và chăm sóc sức khỏe,
.
cải thiện mối quan hệ của bạn hoặc rời khỏi một mối quan hệ không còn hiệu quả.
Giờ nếu cách duy nhất để người trì hoãn làm những việc khó khăn này
, , ,
là "Quái vật Hoảng loạn", thì đó là vấn đề, bởi trong tất cả những tình huống không có thời hạn này,
.
Quái vật Hoảng loạn sẽ không xuất hiện.
,
Nó chẳng có lý do gì để thức dậy,
, ; .
nên hậu quả của việc trì hoãn không được kiểm soát; chúng cứ lan rộng ra mãi mãi.
Và chính kiểu trì hoãn dài hạn này
ít được nhìn thấy và ít được nhắc đến hơn nhiều
, .
so với kiểu trì hoãn ngắn hạn, gắn với thời hạn, nghe có vẻ hài hước hơn.
.
Nó thường được chịu đựng một cách thầm lặng và riêng tư.
Và nó có thể là nguồn gốc
, .
của rất nhiều nỗi bất hạnh và hối tiếc kéo dài.
, ,
Và tôi nghĩ, đó là lý do những người ấy gửi email cho tôi,
.
và cũng là lý do họ rơi vào tình trạng tệ như vậy.
.
Không phải vì họ đang vội vã làm một dự án nào đó.
,
Mà là vì sự trì hoãn dài hạn đã khiến họ cảm thấy mình như một người ngoài cuộc,
, .
có lúc, ngay trong chính cuộc sống của mình.
;
Nỗi bực bội không nằm ở chỗ họ không thể đạt được ước mơ;
.
mà là họ thậm chí còn không thể bắt đầu theo đuổi chúng.
--
Vì vậy, khi đọc những email này, tôi chợt nhận ra một điều --
.
rằng tôi không nghĩ những người không trì hoãn thực sự tồn tại.
-- .
Đúng vậy -- tôi nghĩ tất cả các bạn đều là người trì hoãn.
, , ,
Có thể không phải ai cũng bừa bộn như một số người trong chúng ta,
,
và một số người trong các bạn có mối quan hệ lành mạnh với deadline,
: .
nhưng hãy nhớ: chiêu lừa tinh vi nhất của Con Khỉ là khi không có deadline nào cả.
, .
Bây giờ, tôi muốn cho các bạn xem một điều cuối cùng.
.
Tôi gọi đây là Lịch Cuộc Đời.
90- .
Đó là một ô cho mỗi tuần của cuộc đời 90 năm.
, .
Không có bao nhiêu ô đâu, nhất là khi chúng ta đã dùng đi kha khá rồi.
, .
Vì vậy tôi nghĩ tất cả chúng ta cần nhìn thật kỹ, thật nghiêm túc vào cuốn lịch đó.
,
Chúng ta cần suy nghĩ về điều mà mình thực sự đang trì hoãn,
.
vì ai cũng đang trì hoãn một điều gì đó trong cuộc sống.
.
Chúng ta cần luôn cảnh giác với Con Khỉ Thỏa Mãn Tức Thì.
.
Đó là nhiệm vụ của tất cả chúng ta.
,
Và vì trên đó không có nhiều ô lắm,
.
nên đây là nhiệm vụ có lẽ nên bắt đầu ngay hôm nay.
, , ...
À, có lẽ không phải hôm nay, nhưng...
.
Bạn biết đấy.
.
Đâu đó sớm thôi.
.
Cảm ơn các bạn.