After watching this, your brain will not be the same | Lara Boyd | TEDxVancouver

So how do we learn?

Vậy chúng ta học bằng cách nào?

And why does some of us learn things more easily than others?

Và tại sao có người tiếp thu mọi thứ dễ dàng hơn những người khác?

So, as I just mentioned, I'm Dr. Lara Boyd.

Như tôi vừa nói, tôi là Tiến sĩ Lara Boyd.

I am a brain researcher here at the University of British Columbia.

Tôi là nhà nghiên cứu não bộ tại Đại học British Columbia.

These are the questions that fascinate me.

Đây là những câu hỏi khiến tôi say mê.

(Cheers)

(Vỗ tay)

So brain research is one of the great frontiers

Nghiên cứu não bộ là một trong những lĩnh vực tiên phong lớn

in the understanding of human physiology,

trong việc tìm hiểu sinh lý học con người,

and also in the consideration of what makes us who we are.

và cả trong việc suy xét điều gì làm nên con người chúng ta.

It's an amazing time to be a brain researcher,

Đây là thời điểm tuyệt vời để trở thành nhà nghiên cứu não bộ,

and I would argue to you

và tôi muốn khẳng định với các bạn rằng

that I have the most interesting job in the world.

tôi có công việc thú vị nhất thế giới.

What we know about the brain is changing at a breathtaking pace.

Những gì chúng ta biết về não bộ đang thay đổi với tốc độ chóng mặt.

And much of what we thought we knew and understood about the brain

Và phần lớn những gì chúng ta từng nghĩ mình biết và hiểu về não bộ

turns out to be not true or incomplete.

hóa ra lại không đúng hoặc chưa đầy đủ.

Some of these misconceptions are more obvious than others.

Một số quan niệm sai lầm này rõ ràng hơn những quan niệm khác.

For example, we used to think

Ví dụ, trước đây chúng ta từng nghĩ

that after childhood the brain did not, really could not change.

rằng sau thời thơ ấu, não bộ không thể, thực sự không thể thay đổi.

And it turns out that nothing could be farther from the truth.

Và hóa ra điều đó hoàn toàn trái với sự thật.

Another misconception about the brain

Một quan niệm sai lầm khác về não bộ

is that you only use parts of it at any given time

là tại mỗi thời điểm, bạn chỉ sử dụng một phần của nó

and it's silent when you do nothing.

và nó im lặng khi bạn không làm gì cả.

Well, this is also untrue.

Điều này cũng không đúng.

It turns out that even when you're at a rest

Hóa ra ngay cả khi bạn đang nghỉ ngơi

and thinking of nothing, your brain is highly active.

và khi bạn không nghĩ gì cả, não bộ của bạn vẫn hoạt động rất mạnh.

So it's been advances in technology, such as MRI,

Đó là nhờ những tiến bộ công nghệ, như MRI,

that's allowed us to make these and many other important discoveries.

đã giúp chúng ta có được những phát hiện này và nhiều phát hiện quan trọng khác.

And perhaps the most exciting, the most interesting and transformative of these discoveries

Và có lẽ phát hiện thú vị nhất, đáng chú ý nhất và mang tính thay đổi nhất trong số đó

is that, every time you learn a new fact or skill,

là mỗi khi bạn học một kiến thức hay kỹ năng mới,

you change your brain.

bạn đều làm thay đổi não của mình.

It's something we call neuroplasticity.

Đó là điều mà chúng ta gọi là tính dẻo của thần kinh (neuroplasticity).

So as little as 25 years ago, we thought that after about puberty,

Chỉ cách đây khoảng 25 năm, chúng ta từng nghĩ rằng sau khoảng tuổi dậy thì,

the only changes that took place in the brain were negative:

những thay đổi duy nhất diễn ra trong não đều là tiêu cực:

the loss of brain cells with aging, the result of damage, like a stroke.

mất tế bào não theo tuổi tác, hoặc hậu quả của tổn thương như đột quỵ.

And then, studies began to show remarkable amounts of reorganization in the adult brain.

Rồi các nghiên cứu bắt đầu cho thấy não người trưởng thành có mức tái tổ chức đáng kinh ngạc.

And the ensuing research has shown us

Và các nghiên cứu tiếp theo đã cho chúng ta thấy

that all of our behaviors change our brain.

mọi hành vi của chúng ta đều làm thay đổi não bộ.

That these changes are not limited by age, it's a good news right?

Những thay đổi này không bị giới hạn bởi tuổi tác, đó là tin tốt phải không?

And in fact, they are taking place all the time.

Thực tế, chúng diễn ra liên tục.

And very importantly, brain reorganization helps to support recovery

Và điều rất quan trọng là việc tái tổ chức não giúp hỗ trợ quá trình hồi phục

after you damage your brain.

sau khi não bị tổn thương.

The key to each of these changes is neuroplasticity.

Chìa khóa của mỗi thay đổi này chính là tính dẻo của thần kinh.

So what does it look like?

Vậy điều này trông như thế nào?

So your brain can change in three very basic ways to support learning.

Não của bạn có thể thay đổi theo ba cách rất cơ bản để hỗ trợ việc học.

And the first is chemical.

Cách đầu tiên là về mặt hóa học.

So your brain actually functions by transferring chemicals signals

Não bộ thực chất hoạt động bằng cách truyền các tín hiệu hóa học

between brain cells, what we call neurons,

giữa các tế bào não, mà chúng ta gọi là nơ-ron,

and this triggered a series of actions and reactions.

và điều này kích hoạt một chuỗi các hoạt động và phản ứng.

So to support learning, your brain can increase the amount

Vì vậy, để hỗ trợ việc học, não bộ có thể tăng lượng

or the concentrations of these chemical signaling that's taking place between neurons.

hoặc nồng độ của các tín hiệu hóa học đang diễn ra giữa các tế bào thần kinh.

Because this change can happen rapidly, this supports short-term memory

Vì sự thay đổi này có thể xảy ra nhanh chóng, nên nó hỗ trợ trí nhớ ngắn hạn

or the short-term improvement in the performance of a motor skill.

hoặc sự cải thiện ngắn hạn về hiệu suất của một kỹ năng vận động.

The second way that the brain can change to support learning

Cách thứ hai mà não bộ có thể thay đổi để hỗ trợ việc học

is by altering its structure.

là thay đổi cấu trúc của chính nó.

So during learning, the brain can change the connections between neurons.

Vì vậy, trong quá trình học, não bộ có thể thay đổi các kết nối giữa các tế bào thần kinh.

Here, the physical structure of the brain is actually changing

Ở đây, cấu trúc vật lý của não thực sự đang thay đổi

so this takes a bit more time.

nên quá trình này mất nhiều thời gian hơn một chút.

These type of changes are related to long-term memory,

Những loại thay đổi này liên quan đến trí nhớ dài hạn,

the long-term improvement in a motor skill.

tức là sự cải thiện lâu dài về một kỹ năng vận động.

These processes interact, and let me give you an example of how.

Các quá trình này tương tác với nhau, và để tôi đưa ra một ví dụ về cách chúng tương tác.

We've all tried to learn a new motor skill, maybe playing the piano,

Tất cả chúng ta đều từng cố gắng học một kỹ năng vận động mới, có thể là chơi piano,

maybe learning to juggle.

hoặc học tung hứng.

You've had the experience of getting better and better

Bạn đã từng trải qua cảm giác ngày càng tiến bộ

within a single session of practice, and thinking "I have got it."

trong một buổi luyện tập, và nghĩ rằng "mình đã làm được rồi."

And then, maybe you return the next day,

Rồi có thể hôm sau bạn quay lại,

and all those improvements from the day before are lost.

và tất cả những tiến bộ của ngày hôm trước đều biến mất.

What happened?

Chuyện gì đã xảy ra?

Well, in the short-term, your brain was able to increase

Trong ngắn hạn, não bộ của bạn đã có thể tăng cường

the chemical signaling between your neurons.

tín hiệu hóa học giữa các tế bào thần kinh.

But for some reason, those changes did not induce the structural changes

Nhưng vì lý do nào đó, những thay đổi đó đã không kích hoạt được các thay đổi cấu trúc

that are necessary to support long-term memory.

cần thiết để hỗ trợ trí nhớ dài hạn.

Remember that long-term memories take time.

Hãy nhớ rằng trí nhớ dài hạn cần thời gian để hình thành.

And what you see in the short term does not reflect learning,

Và những gì bạn thấy trong ngắn hạn không phản ánh việc học thực sự,

It's these physical changes that are now going to support long-term memories,

Chính những thay đổi vật lý này mới là thứ sẽ hỗ trợ trí nhớ dài hạn,

and chemical changes that support short-term memories.

và những thay đổi về hóa học hỗ trợ trí nhớ ngắn hạn.

Structural changes also can lead to integrated networks of brain regions

Những thay đổi về cấu trúc cũng có thể hình thành nên các mạng lưới liên kết giữa các vùng não

that function together to support learning.

cùng hoạt động phối hợp để hỗ trợ việc học.

And they can also lead to certain brain regions

Chúng cũng có thể khiến một số vùng não

that are important for very specific behaviors to change your structure or to enlarge.

vốn quan trọng đối với những hành vi rất cụ thể thay đổi cấu trúc hoặc mở rộng ra.

So here's some examples of that.

Sau đây là một vài ví dụ về điều đó.

People who read Braille

Những người đọc chữ Braille

have larger hand sensory areas in their brain than those of us who don't.

có vùng cảm giác bàn tay trong não lớn hơn so với những người không đọc chữ Braille.

Your dominant hand motor region, which is on the left side of your brain,

Vùng vận động của bàn tay thuận, nằm ở bán cầu não trái,

if you are right-handed, is larger than the other side.

nếu bạn thuận tay phải, sẽ lớn hơn so với bên còn lại.

And research shows the London taxi cab drivers

Và nghiên cứu cho thấy những tài xế taxi ở London

who actually have to memorize a map of London to get their taxi cab license,

phải ghi nhớ bản đồ London để có được giấy phép hành nghề taxi,

they have larger brain regions devoted to spatial, or mapping memories.

có những vùng não lớn hơn dành cho trí nhớ không gian, hay trí nhớ về bản đồ.

The last way that your brain can change to support learning

Cách cuối cùng mà não bộ có thể thay đổi để hỗ trợ việc học

is by altering its function.

là bằng cách thay đổi chức năng của nó.

As you use a brain region,

Khi bạn sử dụng một vùng não,

It becomes more and more excitable and easy to use again.

vùng đó sẽ ngày càng dễ bị kích hoạt và dễ được sử dụng trở lại.

And as your brain has these areas that increase their excitability,

Và khi não bộ có những vùng tăng khả năng kích thích như vậy,

the brain shifts how and when they are activated.

não sẽ thay đổi cách thức và thời điểm chúng được kích hoạt.

With learning, we see that whole networks of brain activity are shifting and changing.

Khi học tập, ta thấy cả mạng lưới hoạt động của não đang dịch chuyển và thay đổi.

So neuroplasticity is supported by chemical, by structural, and by functional changes,

Vì vậy, tính dẻo của não được hỗ trợ bởi những thay đổi về hóa học, cấu trúc và chức năng,

and these are happening across the whole brain.

và những thay đổi này diễn ra trên toàn bộ não.

They can occur in isolation from one or another,

Chúng có thể xảy ra riêng lẻ, tách biệt với nhau,

but most often, they take place in concert.

nhưng phần lớn thời gian, chúng diễn ra đồng thời.

Together, they support learning.

Cùng nhau, chúng hỗ trợ việc học.

And they're taking place all the time.

Và chúng diễn ra liên tục.

I just told you really how awesomely neuroplastic your brain is.

Tôi vừa cho bạn thấy não bộ của bạn có khả năng thích nghi tuyệt vời đến mức nào.

Why can't you learn anything you choose to with ease?

Vậy tại sao bạn không thể dễ dàng học bất cứ thứ gì bạn chọn?

Why do our kids sometimes fail in school?

Tại sao con cái chúng ta đôi khi thất bại ở trường?

Why as we age do we tend to forget things?

Tại sao khi già đi, chúng ta thường hay quên?

And why don't people fully recover from brain damage?

Và tại sao con người không hồi phục hoàn toàn sau tổn thương não?

That is: what is it that limits and facilitates neuroplasticity?

Nói cách khác: điều gì hạn chế và thúc đẩy khả năng thích nghi của não?

And so this is what I study.

Và đây chính là lĩnh vực tôi nghiên cứu.

I study specifically how it relates to recovery from stroke.

Tôi nghiên cứu cụ thể mối liên hệ của nó với việc hồi phục sau đột quỵ.

Recently, stroke dropped

Gần đây, đột quỵ đã giảm

from being the third leading cause of death in the United States

từ vị trí nguyên nhân tử vong hàng đầu thứ ba ở Hoa Kỳ

to be the forth leading cause of death.

xuống vị trí thứ tư.

Great news, right?

Tin tuyệt vời, đúng không?

But actually, it turns out

Nhưng thực ra, hóa ra là

that the number of people having a stroke has not declined.

số người bị đột quỵ không hề giảm.

We are just better at keeping people alive after a severe stroke.

Chúng ta chỉ giỏi hơn trong việc giữ mạng sống cho người bệnh sau một cơn đột quỵ nặng.

It turns out to be very difficult to help the brain recover from stroke.

Hóa ra việc giúp não phục hồi sau đột quỵ là vô cùng khó khăn.

And frankly, we have failed to develop effective rehabilitation interventions.

Và thành thật mà nói, chúng ta vẫn chưa phát triển được các biện pháp phục hồi chức năng hiệu quả.

The net result of this is that stroke is the leading cause

Kết quả chung là đột quỵ trở thành nguyên nhân hàng đầu

of long-term disability in adults in the world; individuals with stroke are younger

gây khuyết tật lâu dài ở người trưởng thành trên thế giới; người bị đột quỵ ngày càng trẻ hơn

and tending to live longer with that disability,

và có xu hướng sống lâu hơn với tình trạng khuyết tật đó,

and research from my group actually shows

và nghiên cứu từ nhóm của tôi thực tế cho thấy

that the health-related quality of life of Canadians with stroke has declined.

chất lượng cuộc sống liên quan đến sức khỏe của người Canada bị đột quỵ đã suy giảm.

So clearly we need to be better at helping people recover from stroke.

Vì vậy, rõ ràng chúng ta cần làm tốt hơn trong việc giúp người bệnh hồi phục sau đột quỵ.

This is an enormous societal problem, and it's one that we are not solving.

Đây là một vấn đề xã hội to lớn, và chúng ta vẫn chưa giải quyết được nó.

So what can be done?

Vậy thì có thể làm gì?

One thing is absolutely clear:

Có một điều hoàn toàn rõ ràng:

the best driver of neuroplastic change in your brain is your behavior.

yếu tố thúc đẩy thay đổi tính dẻo thần kinh trong não bạn tốt nhất chính là hành vi của bạn.

The problem is that the dose of behavior, the dose of practice

Vấn đề là liều lượng hành vi, liều lượng luyện tập

that's required to learn new and relearn old motor skills, is very large.

cần thiết để học các kỹ năng vận động mới và học lại các kỹ năng cũ, là rất lớn.

And how to effectively deliver these large doses of practice

Và làm thế nào để cung cấp hiệu quả những liều luyện tập lớn này

is a very difficult problem; It's also a very expensive problem.

là một vấn đề rất khó; đồng thời cũng là một vấn đề rất tốn kém.

So the approach that my research has taken

Vì vậy, hướng tiếp cận mà nghiên cứu của tôi đã theo đuổi

is to develop therapies that prime or that prepare the brain to learn.

là phát triển các liệu pháp giúp kích hoạt hoặc chuẩn bị não bộ để học tập.

And these have included brain simulation, exercise, and robotics.

Và những liệu pháp này bao gồm kích thích não, tập luyện và robot học.

But through my research, I've realized that a major limitation

Nhưng qua nghiên cứu của mình, tôi nhận ra rằng một hạn chế lớn

to the development of therapies that speed recovery from stroke

đối với việc phát triển các liệu pháp giúp đẩy nhanh quá trình hồi phục sau đột quỵ

is that patterns of neuroplasticity are highly variable from person to person.

là các kiểu tính dẻo thần kinh rất khác nhau giữa từng người.

As a researcher, variability used to drive me crazy.

Là một nhà nghiên cứu, sự biến thiên từng khiến tôi phát điên.

It makes it very difficult to use the statistics

Nó khiến việc dùng thống kê

to test your data and your ideas.

để kiểm định dữ liệu và ý tưởng của bạn trở nên rất khó khăn.

And because of this, medical intervention studies are specifically designed to minimize variability.

Chính vì vậy, các nghiên cứu can thiệp y khoa được thiết kế đặc biệt nhằm giảm thiểu sự biến thiên.

But in my research, it's becoming really clear

Nhưng trong nghiên cứu của tôi, ngày càng rõ ràng

that the most important, the most informative data we collect is showing this variability.

rằng dữ liệu quan trọng nhất, giàu thông tin nhất mà chúng tôi thu thập lại chính là cho thấy sự biến thiên này.

So by studying the brain after stroke, we've learned a lot,

Vì vậy, qua việc nghiên cứu não bộ sau đột quỵ, chúng tôi đã học được rất nhiều,

and I think these lessons are very valuable in other areas.

và tôi cho rằng những bài học này rất có giá trị trong các lĩnh vực khác.

The first lesson is

Bài học đầu tiên là

that the primary driver of change in your brain is your behavior,

yếu tố thúc đẩy thay đổi chính trong não bạn là hành vi của bạn,

so there is no neuroplasticity drug you can take.

vì vậy không có loại thuốc tính dẻo thần kinh nào bạn có thể dùng.

Nothing is more effective than practice at helping you learn,

Không gì hiệu quả hơn luyện tập trong việc giúp bạn học hỏi,

and the bottom line is you have to do the work.

và điều cốt lõi là bạn phải tự mình làm việc.

And in fact, my research has shown

Thực tế, nghiên cứu của tôi đã chỉ ra

increased difficulty, increased struggle if you will, during practice,

rằng độ khó tăng lên, hay nói cách khác là sự vật lộn tăng lên, trong quá trình luyện tập,

actually leads to both more learning, and greater structural change in the brain.

thực sự dẫn đến nhiều việc học hơn và sự thay đổi cấu trúc lớn hơn trong não.

The problem here is that neuroplastcity can work both ways.

Vấn đề ở đây là tính dẻo thần kinh có thể tác động theo cả hai chiều.

It can be positive, you learn something new, and you refine a motor skill.

Nó có thể mang tính tích cực: bạn học được điều mới và tinh chỉnh một kỹ năng vận động.

And it also can be negative though, you forgot something you once knew,

Nhưng nó cũng có thể mang tính tiêu cực: bạn quên đi điều từng biết,

you become addicted to drugs, maybe you have chronic pain.

bạn nghiện ma túy, hoặc có thể bị đau mãn tính.

So your brain is tremendously plastic,

Vì vậy, não bộ của bạn có tính dẻo vô cùng lớn,

and it's been shaped both structurally and functionally by everything you do,

và nó được định hình cả về cấu trúc lẫn chức năng bởi mọi điều bạn làm,

but also by everything that you don't do.

nhưng cũng bởi mọi điều bạn không làm.

The second lesson we've learned about the brain

Bài học thứ hai mà chúng ta rút ra về não bộ

is that there is no one-size-fits-all approach to learning.

là không tồn tại một phương pháp học phù hợp với tất cả mọi người.

So there is no recipe for learning.

Vì vậy, không có công thức chung nào cho việc học.

Consider the popular belief that it takes 10,000 hours of practice

Hãy xem xét quan niệm phổ biến cho rằng phải mất 10.000 giờ luyện tập

to learn and to master a new motor skill.

để học và làm chủ một kỹ năng vận động mới.

I can assure you it's not quite that simple.

Tôi có thể khẳng định với bạn rằng mọi chuyện không đơn giản như vậy.

For some of us,

Với một số người trong chúng ta,

it's going to take a lot more practice, and for others it may take far less.

có thể cần luyện tập nhiều hơn rất nhiều, còn với những người khác thì có thể ít hơn đáng kể.

So the shaping of our plastic brains is far too unique

Vì vậy, việc định hình bộ não dẻo của mỗi người là quá riêng biệt

for there to be any single intervention that's going to work for all of us.

nên không thể có một biện pháp can thiệp duy nhất nào phù hợp với tất cả chúng ta.

This realization has forced us to consider something call personalized medicine.

Nhận thức này buộc chúng ta phải cân nhắc đến thứ gọi là y học cá nhân hóa.

This is the idea that to optimize outcomes each individual requires their own intervention.

Đó là ý tưởng rằng để tối ưu hóa kết quả, mỗi cá nhân cần một phương pháp can thiệp riêng.

And the idea actually comes from cancer treatments.

Và ý tưởng này thực ra xuất phát từ các phương pháp điều trị ung thư.

And here it turns out that genetics are very important in matching

Và ở đây, di truyền học hóa ra đóng vai trò rất quan trọng trong việc ghép đôi

certain types of chemotherapy with specific forms of cancer.

một số loại hóa trị nhất định với những dạng ung thư cụ thể.

My research is showing that this also applies to recovery from stroke.

Nghiên cứu của tôi cho thấy điều này cũng áp dụng cho quá trình phục hồi sau đột quỵ.

There're certain characteristics of brain structure and function we called biomarkers.

Có những đặc điểm nhất định về cấu trúc và chức năng não mà chúng tôi gọi là dấu ấn sinh học.

And these biomarkers are proving to be very helpful and helping us to match

Và những dấu ấn sinh học này đang chứng tỏ rất hữu ích, giúp chúng tôi ghép

specific therapies with individual patients.

các liệu pháp cụ thể với từng bệnh nhân.

The data from my lab suggests it's a combination of biomarkers

Dữ liệu từ phòng thí nghiệm của tôi cho thấy chính sự kết hợp của các dấu ấn sinh học

that best predicts neuroplastic change and patterns of recovery after stroke.

mới dự đoán tốt nhất sự thay đổi dẻo thần kinh và các kiểu phục hồi sau đột quỵ.

And that's not surprising, given how complicated the human brain is.

Điều đó không có gì đáng ngạc nhiên, khi xét đến mức độ phức tạp của não người.

But I also think we can consider this concept much more broadly.

Nhưng tôi cũng nghĩ chúng ta có thể xem xét khái niệm này theo nghĩa rộng hơn nhiều.

Given the unique structure and function of each of our brains

Vì cấu trúc và chức năng của mỗi bộ não là duy nhất

what we've learned about neuroplasticity after stroke applies to everyone.

nên những gì chúng ta học được về dẻo thần kinh sau đột quỵ áp dụng cho tất cả mọi người.

Behaviors that you employ in your everyday life are important.

Những hành vi bạn áp dụng trong cuộc sống hằng ngày là rất quan trọng.

Each of them is changing your brain.

Mỗi hành vi đều đang thay đổi não bộ của bạn.

And I believe we have to consider not just personalized medicine but personalized learning.

Và tôi tin rằng chúng ta cần xem xét không chỉ y học cá nhân hóa mà còn cả học tập cá nhân hóa.

The uniqueness of your brain will affect you

Tính độc đáo của não bộ bạn sẽ ảnh hưởng đến bạn

both as a learner and also as a teacher.

cả khi là người học lẫn khi là người dạy.

This idea helps us to understand

Ý tưởng này giúp chúng ta hiểu

why some children can thrive in tradition education settings and others don't;

vì sao một số trẻ em phát triển tốt trong môi trường giáo dục truyền thống còn những em khác thì không;

why some of us can learn languages easily

vì sao một số người trong chúng ta học ngôn ngữ dễ dàng

and yet, others can pick up any sport and excel.

trong khi những người khác có thể chơi bất kỳ môn thể thao nào và xuất sắc.

So when you leave this room today,

Vì vậy, khi rời khỏi căn phòng này hôm nay,

your brain will not be the same as when you entered this morning.

não bộ của bạn sẽ không còn giống như lúc bạn bước vào sáng nay.

And I think that's pretty amazing.

Và tôi nghĩ điều đó thật tuyệt vời.

But each of you is going to have changed your brain differently.

Nhưng mỗi người trong các bạn sẽ thay đổi não bộ theo một cách khác nhau.

Understanding these differences, these individual patterns, this variability and change

Hiểu được những khác biệt này, những mẫu hình cá nhân này, sự đa dạng và thay đổi này

is going to enable the next great advance in neuroscience;

sẽ mở ra bước tiến lớn tiếp theo trong khoa học thần kinh;

it's going to allow us to develop new and more effective interventions,

nó sẽ giúp chúng ta phát triển các can thiệp mới và hiệu quả hơn,

and allow for matches between learners and teachers,

và giúp ghép đúng người học với người dạy,

and patients and interventions.

và ghép đúng bệnh nhân với các can thiệp phù hợp.

And this does not just apply the recovery from stroke,

Và điều này không chỉ áp dụng cho việc phục hồi sau đột quỵ,

it applies to each of us, as a parent, as a teacher, as a manager,

mà còn áp dụng cho mỗi người chúng ta, với tư cách là cha mẹ, giáo viên, hay quản lý,

and also because you are at TEDx today, as a lifelong learner.

và cũng vì hôm nay bạn có mặt tại TEDx, với tư cách là một người học suốt đời.

Study how and what you learn best.

Hãy tìm hiểu cách bạn học tốt nhất và học những gì hiệu quả nhất với bạn.

Repeat those behaviors that are healthy for your brain,

Hãy lặp lại những hành vi có lợi cho não bộ,

and break those behaviors and habits that are not.

và loại bỏ những hành vi, thói quen không có lợi.

Practice.

Hãy luyện tập.

Learning is about doing the work that your brain requires.

Học tập là việc làm đúng những gì não bộ của bạn cần.

So the best strategies are going to vary between individuals.

Vì vậy, chiến lược tốt nhất sẽ khác nhau giữa từng người.

You know what, they're even going to vary within individuals.

Thực ra, ngay cả với cùng một người, chiến lược cũng khác nhau.

So for you, learning music may come very easily,

Chẳng hạn, với bạn, học nhạc có thể rất dễ dàng,

but learning to snowboard, much harder.

nhưng học trượt ván tuyết thì khó hơn nhiều.

I hope that you leave today

Tôi hy vọng rằng hôm nay bạn rời đi

with a new appreciation of how magnificent your brain is.

với sự trân trọng mới mẻ về bộ não tuyệt vời của chính mình.

You and your plastic brain are constantly being shaped by the world around you.

Bạn và bộ não linh hoạt của mình luôn được định hình bởi thế giới xung quanh.

Understand that everything you do,

Hãy hiểu rằng mọi điều bạn làm,

everything you encounter, and everything you experience is changing your brain.

mọi điều bạn gặp và mọi trải nghiệm đều đang thay đổi não bộ của bạn.

And that can be for better, but it can also be for worse.

Sự thay đổi ấy có thể theo chiều tốt, nhưng cũng có thể theo chiều xấu.

So when you leave today, go out and build the brain you want.

Vì vậy, khi rời đi hôm nay, hãy ra ngoài và xây dựng bộ não mà bạn mong muốn.

Thank you very much.

Xin cảm ơn rất nhiều.